16.12.19

Φρικτές αλήθειες

Οι φρικτές αλήθειες πονάνε.
Δεν είναι εύκολο να διαχειριστείς το
Θάνατο κάποιου που λατρεύεις. Η ψυχική σου υγεία απειλείται βαθιά από την απώλεια! Πονάς και ενδέχεται να φέρεσαι με όχι όλη την ευαισθησία που διαθέτεις προκειμένου να επιβιώσεις... το να νιώθεις σε κάνει λιγότερο αποτελεσματικό. Πρέπει όλα να τα φροντίσεις, ειδικά αν δεν έχεις στήριξη από αλλού, αλλά μόνο εμπόδια, αυτό είναι ένα τιτάνιο έργο!
Ειδικά αν ο πόνος διαφορετικά θα έλιωνε την καρδία σου, πρέπει να βρεις ένα τρόπο να σταθείς. Να μαζέψεις τα κομμάτια σου, να συνεχίσεις να υπάρχεις. Η διαφύλαξη της ψυχικής σου υγείας, ειδικά αν είσαι φροντιστής υπό τόσο αντίξοες συνθήκες, είναι το παν και εξηγεί πολλές από τις συμπεριφορές σου.
Μία υγιής σχέση αγάπης συχνά δίνει τη δύναμή να σταθείς δίπλα στον άνθρωπο που χάνεις, να αντέξεις το χέρι να κρατάς χωρίς να διαλύεται το μέσα σου...
Όταν όμως αυτή η σχέση δεν υπάρχει?
Τότε να σε συμπονείς!
Έπρεπε κάπως να αντέξεις.

29.11.19

Σήμερα, δεν το πιστεύω ακόμα, διστάζω, αλλά μου δόθηκε ένα δώρο.
Είδα ξεκάθαρα πως κινείται,
στα μουλωχτά και πίσω από την πλάτη μου.
Καμία ανοχή πια.
Τ'έρμα η καλή κορόιδο εγώ.
Και λυπάμαι πατέρα, αλλά καμία τύψη για το πώς θα διαχειριστώ
από εδώ και πέρα το θέμα των εστιών.
Οποιαδήποτε συμφωνία δεν έρχεται από τον πατριάρχη είναι μια κακιά συμφωνία.
Όχι βέβαια.
Τα λεφτά που θα χάσω δεν είναι τίποτα μπροστά σε αυτό που κερδίζω σήμερα:
την κραταιά αγάπη που πλέον διεκδικώ από κάθε γύρω μου,
εξ αίματος συγγενή και μη, ιδίως μη.
Γιατί από το αίμα χαίρι δεν είδαμε.
Είδαμε τον χειρότερο εαυτό και το ποδοπάτημα του άλλου
στο βωμό του ατομικού συμφέροντος.
Μην κλαις όμως και μην ταράζεις
αυτό το γλυκά αθώο πλάσμα,
σκέψου ότι όλα θα είναι τακτοποιημένα όταν έρθει
και καθαρά σαν γάργαρο νεράκι της πηγής. 

20.11.19

Χρόνια σου πολλά αγάπη μου.
Λυπάμαι πάρα πολύ που δεν είμαι μέσα μαζί σου τώρα να σε κρατάω αγκαλιά και να σβήσουμε τα κεράκια.
Όταν είδα τον δείκτη στις δώδεκα πάγωσα.
Λυπάμαι αλλά μου μάτωσες την καρδιά.
Και είναι ευαίσθητη αυτή η καρδιά και είσαι ο κόσμος της όλος.
Χρόνια σου πολλά ομορφιά μου.
Κι ας μην με ακούς. Για εμένα τα γενέθλιά σου είναι ιερά, κι ας μην το πιστεύεις.
Θέλω να σε δω να μεγαλώνεις το παιδί μας και να μεγαλώνεις κι εσύ και να γελάμε και να κάνουμε ταξίδια και να εξελίσσεσαι.
Να είσαι ευτυχισμένη μωρό μου.
Να δω τις τρίχες στα μαλλιά να πέφτουν, να είμαι εκεί μέσα στη νύχτα και να τα κάνω όλα φωτεινά.
Χρόνια σου πολλά, γερά, εκθαμβωτικά, γάργαρα.
Πες ότι ήμουν εκεί, πες ότι ποτέ δεν με έδιωξες.


11.11.19

Όταν χάνεις κάποιον χωρίς να σαι κοντά,
όταν είναι αυτός που σε έπλασε με ένα κομμάτι έρωτα,
τότε είναι αυτό το τσουχτερό πράγμα
που κολλάει στην ψυχή σου για πάντα,
είναι ο πόνος.
Γίνεται η ψυχή σου τσουχτερή.

9.11.19

Αχ, σκέφτομαι, να σε είχα εδώ, να ήσουν γερός και καλά,
να μοραζόμουν μαζί σου την τόση ευτυχία,
τη χαρά μου όλη,
να μην είχες λέει πρόβλημα κανένα με αυτή τη χαρά,
να ήταν μια χαρά που την εγκρίνεις,
να μην ένιωθες τα γρανάζια της μοναξιάς και της δυστυχίας να σε τρώνε,
να μπορούσες κι εσύ να χαρείς με τη χαρά,
να είχες εργαλεία να μιλήσεις,
να εκφράσεις, να ζητήσεις,
να προσεγγίσεις,
να αγαπήσεις...

Αχ πατερούλη μου,
ζητάω πολλά; 

29.10.19

Συνεδρία

Πολύ σημαντικό αυτό που σήμερα αγγίξαμε:

Ποτέ δεν έκανε χώρο για εμάς, με την έννοια της φροντίδας.

Είχε το δικό του χώρο. Εάν μπορούσα να βολευτώ εκεί καλώς.

Να πάω με το πρόγραμμα και τους ρυθμούς του και τον τρόπο του.

Διαφορετικά, όταν κάποια στιγμή δικαιολογημένα ήθελα να κάτσω να ξαποστάσω,

να ξεδιπλωθώ, να ανασάνω και έλεγα στοπ, δεχόμουν επίθεση (ή αδιαφορία)...

Οι ενοχές μου τεράστιες. Είχα ενοχές (λάθος). Έτρεχα να καλύψω την απόσταση (λάθος).

Η πλήρως διαστρεβλωμένη έννοια της φροντίδας που θα έπρεπε να είχα λάβει, έτσι όπως τώρα εγώ την έδινα.

Για να βρεθούμε κάπου, να συναντηθούμε.

Εξαιρετικά ενδεικτική η ανάμνηση με το σπίτι. Χωρίς κλειδιά, χωρίς δωμάτιο, μόνο κάτι παπλώματα παλιά.

Στερούνταν της ικανότητας παροχής φροντίδας, δημιουργίας χώρου.

Κουτσοί, στραβοί, ανάπηροι άνθρωποι....γιατί;


14.10.19

Μπαμπακάκι μου,
σε αγαπώ και μου λείπεις.
Πάντα θα σε έχω μέσα μου σαν την πιο βαθιά μου ρίζα.
Την τσαχπινιά σου, το χιούμορ, τις γνώσεις, το ευ ζειν, την ποίηση,
την αγάπη που μου έδωσες με τον τρόπο που μπορούσες.
Πάντα θα ζεις μέσα μου λατρεία μου.
Σε χαιρετίζω.

Η κόρη σου,
αυτή για την οποία τόσες φορές δήλωσες την περηφάνια σου.
Μακάρι να υπάρχεις σε μια ακατανόητη μορφή, εκεί ψηλά με τα πουλιά
και τους πλανήτες,
ελεύθερος πια αγαπημένε μου.


Βουρκώνω και είμαι ευγνώμων που υπήρξες εδώ μαζί μου και με φρόντισες,
όπως μπορούσες. 
Μου λείπεις συνοδοιπόρε μου.


1.10.19

πόσο εύστοχη...

για άλλη μια φορά...

Ο φόβος μην χάσω εμένα.

Μπροστά στο καινούργιο του άλλου.

Ο φόβος μην απορροφηθώ και εξαφανιστώ.

Ο φόβος που με οδήγησε (συμβολικά και χωρίς να το ξέρω) να δώσω τα πράγματά μου.

Το σκεφτόμουν όταν τα έδινα, ήθελα;

Έδινα σχήμα και μορφή στην απώλεια ενός κομματιού του εαυτού μου.

Η φροντίδα του άλλου με κατακυριεύει.

Δεν με αφήνει να έχω το χώρο εγώ.

Με απειλεί αυτή η καινούργια απειλή.

Εσύ και το μωρό σου,

εγώ και το μωρό μου.

Με απειλεί το να βάζω τον εαυτό μου στο ρόλο εκείνου που φροντίζει.

Σε δεύτερη μοίρα λοιπόν.

Κρατάω μια τυπικότητα.

Κρατάω μια υγιή απόσταση.

Σε αγαπώ ως άνθρωπο αλλά αυτή τη στιγμή έχω να επικεντρωθώ στον εαυτό μου

και δεν μπορώ να είμαι η καλύτερη φίλη στο κομμάτι αυτό.

Δεν μπορώ να σε φροντίσω γιατί έχω να φροντίζω εμένα.

Εμένα.

Ε μ έ ν α.


21.9.19

ΑΔΕΡΦΑΓΑΠΗ



θυμάμαι όταν ήμασταν ακόμα μικρά,

τοσοδούλικα

και μαλώναμε

και σε έβλεπα να κλαις

είχες ένα λευκό σημάδι στο πρόσωπο
-δεν είχες αρκετή μελανίνη,
έτσι μας είπαν

και κάθε φορά
την ώρα εκείνη
κοιτούσα το μουτράκι σου
με το σημάδι

και ράγιζε η καρδιά μου

σε λυπόμουν και σε αγαπούσα τόσο πολύ
που δεν μπορούσα με τίποτα να σου θυμώσω

ακόμα κι αν ήξερα ή πίστευα ότι είχες άδικο.

Πάντα το λευκό σου σημάδι
στο κλαμμένο σου μουτράκι με νικούσε. 

3.9.19

Ένας ολοκληρωμένος τάφος...

Ένας τάφος φροντισμένος
φέρει μέσα του τόση δυσκολία
σαν να σηκώνεις όλο αυτό το αγέρωχο μάρμαρο στους ώμους σου
όλο του το λευκό βαμμένο από τα γράμματα
που έμελλε να χαραχτούν πάνω του για πάντα.

Ένα μνήμα είναι μνήμη και η μνήμη είναι πόνος.
Πώς να υπάρξει μέσα σε χαμένα νιάτα χαρα;
Μικρό κόκκινο τριαντάφυλλο, ακόμα στέκεις.
Στολίζεις τον πόνο
χαιδεύεις τα δάκρυα
καλημερίζεις τον ήλιο
κι ας σου τρώει το δέρμα.

Ένας τάφος που φρόντισα κι εκείνος
με φρόντισε πίσω.
Μα σαν να με έγδαρε όλη αυτή η φροντίδα κι η ομορφιά
δίπλα σε τόση νεκρική ησυχία.
Δίπλα στην απουσία που σηματοδοτεί αυτό που πέρασε.
Κι αυτό που θα περάσουμε όλοι.
Η ησυχία είναι ανίκητη, αμειλικτη.

Μα μέσα μου φέρω τη ζωή.
Γλυκό μου πλάσμα,
γλυκό χαμόγελο,
που φανερά πια ανθίζεις.
Μέρος του κύκλου είμαστε
και ήρθες κι εσύ να ξεκινήσεις τη δική σου κουκίδα.
Μικρό μου πλάσμα,
με οδηγείς σε κάτι τόσο μεγάλο.
Μας οδηγείς εκεί που ακόμα δεν πατήσαμε.
Στο νέο, το καινούργιο.

Σε ευχαριστώ αγάπη μου. 

22.8.19

Το να μεγαλώνει ο γονιός σου είναι σαν να έχεις ένα μωρό..
Όπως τα μωράκια είναι ανήμπορα, έτσι κι αυτός.
Όπως βοηθάς τα μωράκια να μεγαλώσουν, έτσι πρέπει να βοηθήσεις κι αυτόν.
Και για τον ηλικιωμένο η φυσική εξέλιξη είναι ο θάνατος.
Πρέπει να "του κρατάς το χέρι", στην πιο οδυνηρή στιγμή της κοινής σας ζωής.
Το καταφέρνουν λίγοι..

Απομεινάρια μιας ζωής

Σήμερα πήγα στο σπίτι..
Μύρισα τα φανελάκια σου και ήσουν εκεί..
Πόσο μου έλειψες κακομοίρη μου..
Αγκάλιασα το βάζο με την τέφρα σου
γιατί ήθελα να αγκαλιάσω το αγαπημένο σου σώμα, την πονεμένη σου ψυχή.
Λατρεία μου. Γεράκο μου.
Το bedadin, η nivea σου, όλα τα φάρμακα και οι βιταμίνες σου.. Σε απογυμνώσαμε από αυτά. Για το καλό σου.. το μπαστούνι σου: get up and go! Με πόση δύναμη ψυχής, με πόση αξιοπρέπεια, υπέμεινες το δρόμο της φθοράς. Και το χιούμορ σου.. Αχ το χιούμορ. Αυτό μου επιβεβαίωνε ότι πάντα με αγαπάς.
Κατάφερα να σώσω τις λεμονιές σου..
Πόσο καθαρό ήταν το σπίτι, προσπάθησα να το διατηρήσω έτσι. Γλυκιέ μου, ιδιαίτερε πατέρα. Τα βιβλία σου, τα γράμματά σου, ο υπολογιστής, το κινητό.. αναμνήσεις.. αυτά που μένουν πίσω και μας καίνε την ψυχή.
Και όλα σε θυμίζουν. Τα γλυκά σου τα φιλιά.
Τα όμορφα λόγια που είπαμε. Τα τραγούδια που μου έδινες. Η τέχνη που μου έδειχνες. Και όλη η ποίηση πατέρα. Κατοικούν όλα σε εκείνο το σπίτι.. Πόσο μου λείπεις. Η πλευρά σου που αφηνόταν, εκείνο το "κόρη!" που λεγες με καμάρι, εκείνος ο τρόπος σου να θαυμάζεις την ομορφιά.. Ο Ελύτης με τον οποίο με συνέδεσες. Η τέχνη της επιβίωσης και η υπέρβαση του εαυτού μας ως στόχοι ζωής, το πάθος.. Αχ πατέρα. Πάντα μα πάντα μέσα μου θα ζεις. Κι επειδή κανείς εδώ δεν ενδιαφέρεται, θα πάρω την τέφρα σου μαζί μου.. θα χτίσω ένα εικονοστάσι της αγάπης μου, θα τη φυλάξω εκεί μέσα. Πάντα θα θυμάμαι που έφυγες νιώθοντας πλήρης και ακούγοντας κλασική μουσική.
Πονάω. Μου λείπεις.
Σε αγαπάω.
Η αιώνια κόρη σου.

25.7.19

Η δημιουργία και η Τέχνη είναι μια ευχή που γράφεις
με το μελάνι της ψυχής σε ένα χαρτάκι και κλείνεις καλά μέσα στο μπουκάλι.
Μετά πετάς το μπουκάλι στο πέλαγος με την ελπίδα κάποιος να διαβάσει το μήνυμα.
Η Μοναξιά της Εποχής είναι ενίοτε αβάσταχτη...

18.7.19

Να φύγω, να φύγω!

Σήμερα πέταξα πάνω από μια αίσθηση ελευθερίας στη συνεδρία μας...
ω τι ωραία αίσθηση!
Να αλλάξεις συμβολισμό, μου είπες.
Να αλλάξεις τη θέση σου στο σύμπαν.
Από κάποιον που υπηρετεί τις ζωές των άλλων, λύνει τα προβλήματα άλλων, χωρίς να έχει χώρο για τον ίδιο, σε κάποιον που ζει για τον εαυτό του πρωτίστως.
Τι όμορφες επιθυμίες,
δυνατές, σαν ηφαίστειο πάνω στον ήλιο.
Καλοκαίρι, ακόμα ούτε μια ακρίτσα σου δεν έσκυψα να πιάσω,
κι όμως σε μυρίζω,
με όλα σου τα αρώματα.

17.7.19

Κάθομαι στο μπαλκόνι, το αεράκι μου χτυπάει την πλάτη.
Η απόγνωση της μοναξιάς με βαραίνει όμως γεμίζω τόση χαρά με το βάρος αυτό.
Είναι πολυτέλεια το να μπορώ να νιώθω πόσο μόνη είμαι, τώρα που έχω χρόνο να το αντιληφθώ. Είμαι κάτω από το ποτάμι της προθεσμίας και έτσι μπορώ και νιώθω τον χρόνο. Διψάω για άνθρωπο, διψάω για επαφή.
Η πόρτα της καλής μου καλά κλεισμένη.
Κουράστηκα να χτυπάω σε κλειστές πόρτες.
Θέλω να μπω μέσα σε μια πόρτα ανοιχτή.
Μαζί με το στομάχι μου που ανακατεύεται νιώθω μέσα μου να πιάνει τόπο η ζωή.
Η απόγνωση, πάντα κάπου οδηγεί.
Η απόγνωση σημαίνει πως είσαι ακόμα ζωντανή.

11.7.19

Εκεί που ρέει η αλήθεια...
όταν χαϊδεύεις στον ήλιο τα μαλλιά σου
και ακουμπάς τα τρωτά σου σημεία
θέλοντας να αλλάξεις
τη δική σου ροή...

Εκεί που πιάνει ο ένας το πρόσωπο του άλλου
και κολυμπάνε μαζί μέσα στην αγάπη,

εκεί που όλοι είμαστε μικροί ακόμα
ανέτοιμοι και όμως, τα δίνουμε όλα...

Εκεί που κατοικούν τα ωραία τραγούδια,
οι αλησμόνητες συγνώμες,
τα τρυφερά σου λόγια
και τα δικά μου.

Εκεί που η ώρα είναι πάντα
ακίνητη στο τώρα.
Με πήγε χθες το βράδυ τ' αεράκι που άγγιζε
την απαλή κουτρίνα.

Θολή η νύχτα,
τα αστέρια όμως μοιάζουν καθαρά,
σαν τότε που για πρώτη φορά ένιωσα την καρδιά μου να πάλλεται.
Έχει τόση δύναμη αυτή η επαφή.
Εκεί στη νύχτα, ευχαριστώ το ρεύμα της ζωής
κι εσένα που με άφησες μέσα του να κυλήσω. 

4.7.19

Όταν αφηνόσουν
απλός κι ελεύθερος.

       απλά κι ελεύθερα
       μας αγαπούσες.

             Στην πραγματικότητα όμως
              ακόμα και τότε πάλευες.
     
                Οι φοβοι σου δεν άφηναν να τους ξεφύγει
                                                                             α ν ά σ α. 

30.6.19

Μπορείς να νιώσεις το θέρος
να σου ζεματάει την ψυχή;
Να υποταχθείς στη μαγεία μιας βραδιάς
γεμάτης άστρα;
Να μη φοβάσαι τη μεγάλη πτώση
στα μέσα σου άδυτα,
να ευλογείς το χρόνο που περνά;
Μπορείς σιωπηλή να αφουγκραστείς
τη σιωπή μιας εικόνας γεμάτης ήχους της φύσης;
Να έρθεις σε επαφή με τη δική σου ζωτική
ορμή;
Όλα τα μπορείς, το ξέρω..
Πάρε με μαζί.

16.6.19

"Θέλω να ξαναρχίσει ο διάλογος της αγάπης μας"
μου έγραψες με τα χεράκια σου στις 27.8.2017...

Δεν είπες μεταξύ πατέρα και κόρης είπες "της αγάπης μας".

Αχ μπαμπάκα μου.... πόσο σε αγαπώ γλυκιέ μου, σε ευχαριστώ για αυτή την αναπάντεχη κρούση σου στο κινητό μου....Χθες έκλαιγα και σε σκεφτόμουν τόσο μα τόσο πολύ και σου ζήτησα ένα σημάδι...ότι όλα έγιναν έτσι όπως έπρεπε, ότι είσαι καλά...

Να είσαι καλά, να είσαι καλά με τη μαμάκα και εγώ όλα θα τα φροντίσω...

Να με και να μας φροντίζετε...

Σας λατρεύω.

Η κόρη σας. 

10.6.19

Σήμερα άκουσα στο τηλέφωνο,

τον κλασικό φοβισμένο εαυτό σου...

Άραγε εσύ μπορείς και σε ακούς πίσω από την όλο έμφαση φωνή σου..

Πρέπει να καταλάβεις πόσο υπεραμύνεσαι.

Αυτό είναι οι πληγωμένοι.

Άνθρωποι που υπεραμύνονται αδερφή μου.

Πας να μείνεις μακριά μου αλλά με βρίσκεις σε ένα ηλιοβασίλεμα.

Ο πατέρας μας ρομαντικός.

Ο παππούς μας γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Καταγωγή από Καρδίτσα.

Καρδούλα μου μικρή άραγε χτυπάς;

Νομίζω μπορώ και σε ακούω.

8.6.19

 Κακομοίρη μου..
Πόσο μου λείπεις.
Όταν χάνεται ένας άνθρωπος,
χάνεται ένα σύμπαν ολόκληρο.
Σκέφτομαι τη μορφή σου να κάθεται κάπου,
σε μια ταβέρνα από την οποία περνάω.
Δεν χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια για να δω τα λευκά σου μαλλιά. Το γνώριμο κεφάλι σου. Δεν είπαμε το αντίο πατέρα.
Πόσο λυπάμαι.
Μα δεν αλλάζει. Και όλα γίνονται όπως γίνονται στο βαθμό που τα αντέχουμε.
Νομίζω ήσουν ήρεμος. Έκανα τη σκέψη ότι προτιμώ τα χέρια της Χρύσας, από εκείνα της Μαρίνας. Μπορεί να τα προτίμησες κι εσύ.
Το πένθος μου μοιάζει αόρατο.
Μα εγώ το νιώθω παντού.
Μου λείπεις, οι ωραίες στιγμές σου.
Το σπάνιο γελάκι σου, το πονηρό.
Ιππότη των δασών.
Μου λείπει η ματιά σου, η ηθική σου
η καθαρή, η έντιμη.
Τα ιδανικά σου.
Σέιχ - Σου, το πολύπαθον.
Πόση αμηχανία και πόση ανημπορία
ένιωθες μπροστά μας πατέρα.
Αμήχανος στον πατρικό σου ρόλο,
αμηχανος στην εκδήλωση μιας ευαισθησίας που αγκαλιάζε μόνο το χαρτί και τις γάτες σου.
Σήμερα το βλέμμα μου έπεσε πάνω στη φωτογραφία σου που έχω στο πορτοφόλι μου. Δεν άντεξα να το κρατήσω εκεί πολλή  ώρα.
Σε αγάπησα κι εσύ εμάς.
Ο φόβος όμως μας έδεσε πολύ
Φόβος, φθόνος, θυμός, εγωισμός.
Με δίδαξες.

26.5.19

Πόσες στιγμές ωραιότητας εξασφάλισες φέτος στον εαυτό σου;

Χάνεσαι με ευχαρίστηση στο πέλαγος της πληροφορίας,

μα θα πρέπει να θυμάσαι να χρησιμοποιείς και τις διαστάσεις του κορμιού σου..

Θυμάσαι;

Κάποτε κυνηγήσαμε με το αμάξι σου
ένα ολόκληρο ηλιοβασίλεμα.

Από τότε σωπάσαμε για πολλά χρόνια,
σαν να μας έφτανε το άγγιγμα του ωραίου που βιώσαμε.

Όμως εμένα ακόμα μου λείπουν τα ηλιοβασιλέματα
και αυτό που δεν ξέρω είναι
γιατί έπαψα να τα κηνυγάω.

Η απώλεια του εαυτού μέσα στο μαζί είναι αναπόφευκτη,
μα και η επανεύρεσή του επίσης...

18.5.19

Διαβάζω για παλαιότερες εποχές και σε σκέφτομαι. Η νοσταλγία βαριά απόψε. Έξω έρχεται το καλοκαίρι μα εσύ λείπεις.
Τα τελευταία σου Χριστούγεννα δεν τα  γιορτάσαμε μαζί..
Πόσο λυπάμαι για το κοντά που δεν ήρθαμε.
Μόνο το αγγίξαμε με τα ακροδάχτυλα των χεριών μας.
Πόσο λυπάμαι πατέρα, αγάπη μου μεγάλη.
Οι εποχές περνάνε γρήγορα, δεν σταματούν να σε κλάψουν.
Μα σε κλαίω, σε κλαίω εγώ, μοναχικό μου στολίδι.
Λευκό στο λαιμό μου μεταγιόν.
Μετά το θάνατο θα σε έχω κοντά μου.
Πάντα ήξερα ότι μας αγαπάς.
Κι ας κάνεις λίγα.
Έχω υπάρξει κι εγώ αμελής.
Έχω καταλάβει κι εγώ πόσο δύσκολο μου είναι το βαρίδι της ευθύνης.
Η μοίρα σου έπαιξε γερό παιχνίδι.
Είπες ότι είσαι περήφανος που μας μεγάλωσες μόνος. Αυτό έλεγες στη μαρίνα.
Να είσαι. Να είσαι..
Γλυκιέ μου πατέρα, μεγάλη μάχη έκανες.
Φοβόσουν μην άθελά σου μαρτυρήσεις το ποσό έτρεμε η ψυχούλα σου.
Πρώτα από όλα πάλευες με εσένα.
Με τα κομμάτια σου για τα οποία ντρεπόσουν. Εκείνα της αδυναμίας.
Μετά ήταν ο εγωισμός.
Πατέρα μου, δεν φοβάσαι το θάνατο μου είπες.
Μακάρι να το εννοούσες.
Μέσα μου θα σε έχω πάντα εγώ.

15.5.19

Είναι που σε έβλεπα σαν ένα πρόβλημα προς διαχείριση. Είναι που δεν σε άκουγα με την καρδιά μου.
Την είχες πονέσει τόσο αυτή την καρδιά.
Είναι που δεν σε πήγα εκείνη τη βόλτα μωρό μου. Γεράκο μου.
Τίναξες από πάνω σου το χέρι μου που σε χάιδευε με οίκτο. Γνήσιος.
Μου λείπεις ψυχή μου. Κοιμήσου τον ύπνο της γαλήνης. Τα άστρα να σου τραγουδούν, το φεγγάρι να σε λούζει, ο ήλιος να σε γεμίζει λάμψη, ο ουρανός να σε ανυψώνει.
Κοιμήσου άγγελε μου.
Συγχώρεσε την προδοσία μας, υμών που ζούμε εδώ κάτω στη γη.

12.5.19

Το καταλαβαινε ότι δεν ήταν καλά.
Έβηχε ξέπνοος.
Αυτό που πήρα σαν σημάδι βελτίωσης δεν ήταν παρά η τελευταία του προσπάθεια να αρθρώσει λόγο:
Που είστε? Με θυμό και αγωνία.
Ελένη δεν θα προλάβεις.

Το τελευταίο "αντίο" σου θα με στοιχειώνει πάντα.
Εγώ τον μπαμπά μου τον αγαπούσα.

Πολύ.

Θα ήθελα να τον ξέρω περισσότερο, να μου μιλάει περισσότερο γλυκά και τρυφερά.

Να μου λέει τα δικά του.

Να με γεμίζει με ενθουσιασμό για τις ομορφιές της ζωής.

Μου έλεγε βέβαια, κοίτα Ελένη, την ομορφιά του ηλιοβασιλέματος..αλλά αμέσως μετά το συμπλήρωνε με ένα "δεν ξέρετε να εκτιμάτε....το βλέμμα σας είναι αδιάφορο".

Σχεδόν ότι έκανε συνοδυεόταν από μια επίκριση μετά...κοίτα μπαμπά, πόσο καλά σε βλέπω.

Η χρόνια αγωνία σου για το μεγάλωμά μας έγινε ένα ατελείωτο παράπονο, μια ηχηρή επίκριση.

Θα ήθελα να μου μιλάει πιο πολύ για τις νομικές του μάχες. Να με θεωρεί ισάξιο συνομιλιτή.

Όχι μια φορά στα τόσα χρόνια, όποτε ένιωθε ότι είναι η στιγμή.

Θα ήθελα να με ρωτούσε πώς είμαι και τι κάνω αντί να με παίρνει τηλέφωνο για να μου θυμίσει τη μια ή την άλλη δουλειά που έπρεπε να γίνουν. Η αντί να πρέπει όταν τον παίρνω εγώ να το κάνει πάντα να είναι για τα λεφτά και να νιώθω ότι είμαι μια οικονομική ρουφήχτρα.

Θα ήθελα να μην με τραβολογάει με το ζόρι στη Χαλκιδική για να παίξει ρακέτες ενώ ήμουν αδιάθετη και είχα μόλις χάσει τη μαμά μου. Να μπορεί να μου πει "μικρή μου, θα κάτσουμε εδώ αφού δεν νιώθεις καλά, πάνω απ' όλα θέλω να είσαι χαρούμενη".

Ποτέ κανείς δεν με είπε "μικρή μου" και ποτέ κανείς δεν θυμάμαι να με αντιμετώπισε ως μικρή.

Θα ήθελα τόσο πολύ να είχα υπάρξει η μικρή τους με τον ίδιο τρόπο που τα παιδιά μου θα τα αντιμετωπίζω ως μικρά και θα αναλαμβάνω την ευθύνη απέναντί τους και απέναντι σε μένα.

Όταν είπα στη μαμά ότι κάποια παιδιά από το νηπιαγωγείο με κοροϊδεύουν μου είπε "έχεις μεγαλώσει, βγάλτα πέρα μόνη σου".

Όταν η μητέρα μου με άφηνε μόνη στο αμάξι, παιδί προσχολικής, για να πάει στο φαρμακείο ή στο μανάβικο ή στο σούπερ απέναντι, και μου ερχόταν άγχος φοβερό, ένιωθα ότι πρόβλημα ήταν δικό μου που φοβόμουν τόσο. Προσπάθησα να της μιλήσω για κάτι που κι εγώ δεν καταλάβαινα, για τα σημάδια του άγχους...Με πονάει η κοιλιά όταν με αφήνεις στο αμάξι....επειδή θέλεις να πάς τουαλέτα, μου είπε. Και έμεινα με την απορία γιατί όταν φεύγει από το αμάξι θέλω πάντα να πάω στην τουαλέτα...

Τον αγαπούσα πάρα πολύ. Περισσότερο κι από ότι θα έπρεπε. Είχα κολλήσει μαζί του.

Τη μισή μου ζωή προσπαθούσα να καταλάβω την αινιγματικότητά του, και την άλλη μισή να καταλάβω εμένα.

Όλη η εξέλιξη της πορείας μου σκόνταφτε πάνω του. Σαν ένα μάτι γυμνό παρατηρούσε όλη μου τη ζωή και την έβρισκε λίγη. Εμένα με έβρισκε ανώριμη και λίγη. Στα μάτια του εδώ που τα λέμε όλοι ήμασταν λίγοι. Το τίμημα της ευφυίας του ή της αλαζονίας του η αναπόφευκτη μοναξιά.


Ναι, θα ήθελα κάποιες φορές να οργανώσει μια εκδρομή ειδικά για εμάς, να μην είμαστε εκεί παρεμπιπτόντως, επειδή είχε να μιλήσει σε ένα περιβαλλοντικό συνέδριο, επειδή τους άρεζε η ταβέρνα, επειδή είχε κάποια εκδήλωση. Θα ήθελα να ήμασταν εκεί επειδή θα άρεσε στην Ελένη και τη Δήμητρα.

Θα ήθελα να μου είχε πάρει ένα δώρο γενεθλίων.
Δεν είναι περίεργο;
Δεν έχω κανένα, κανένα δώρο γενεθλίων από τον πατέρα μου.
Αχ μπαμπά, πόσο το λαχτάρησα να μου κάνεις ένα δώρο. Θα το φύλαγα σαν θησαυρό.
Και όταν τους έκανα εγώ δώρα πάντα τα απαξίωναν.
Γιατί; Δεν έπρεπε, εμάς δεν μας αρέσουν τα δώρα, μην ξοδεύεις τα χρήματά σου.

Μόνο η μητέρα μου μας έκανε πάρτυ γενεθλίων στα GOODY'S.
Μετά όλα άλλαξαν. Όχι πάρτυ γενεθλίων και γενικά όχι πολλά πολλά για να μην εξοργίζεται η Τασούλα.

Πάντα στους καυγάδες όταν την έπιανε υστερική κρίση ούρλιαζε "Η ΕΜΕΝΑ Η ΑΥΤΕΣ!!! ΔΙΑΛΕΞΕ!!".

Δεν είχα έδαφος να πενθήσω τη μητέρα μου, τα προβλήματα που ορθωνόντουσαν απέναντί μου ήταν γιγάντια. Η αμήχανη απουσία του πατέρα μου και η παρουσία ενός νέου ανθρώπου προβλήματος στη ζωή μου. Χαιρόμουν όταν η Τασούλα στην αρχή της γνωριμίας μας μου έκανε σοκολάτες δώρο. Ή όταν με ρωτούσε αν με πειράζει που βλέπω την ταινία με το άρρωστο αγοράκι, αν μου θυμίζει τη μαμά. Δεν έχω κανένα πρόβλημα, της έλεγα, μα μέσα μου χαιρόμουν που κάποιος ρωτούσε.

Ξαφνικά όλα αυτά σταμάτησαν...η σχέση της με το μπαμπά εδραιωνόταν και όποτε ασχολιόταν "με τα μπαλέτα μας" και τα υπόλοιπα τρεχάματα φρόντιζε να μας υπενθυμίζει πόσα πολλά έκανε για εμάς. Πάντα ήταν εμείς οι 3 κι εκείνη. Πάντα μας ένιωθε σαν αντίπαλο δέος και σαν απειλή.
Κι εγώ εκείνη σαν σανίδα σωτηρίας.
Μας γλίτωνε από τον αμήχανο αριθμό τρία.

Η στιγμή που απομάκρυνε τις φωτογραφίες της μαμάς μου από το σαλόνι στο δωμάτιό μου, όταν ούρλιαζα από οργή και απόγνωση, κανένας πατέρας μου δεν παρενέβη.
Δεν θυμάμαι το χέρι που τις απομάκρυνε, μπορεί να ήταν το δικό του και η τασούλα απλά να κοιτούσε.
Ο μπαμπάς έκανε την πάπια που λέμε.
Πάντα εμείς ήμασταν οι ανάωγες, αυτές που στεναχωρούσαμε την τασούλα.
Αυτές που είχαμε πολλά έξοδα όταν ζητούσαμε να πάμε σε κάποιο γιατρό ή να πάρουμε τα απαιραίτητα για την ηλικία μας. Πάντα σαν βάρος, σαν υποχρέωση και σαν ευθύνη.

Δεν είναι ωραίο να μεγαλώνεις νιώθοντας έτσι.
Νιώθεις ότι φταις. Δεν μπορείς να καθορίσεις γιατί.
Φταις που υπάρχεις. Φταις απέναντι σε όλους.
Φταις που αναπνέεις.

Στο τέλος της ζωής του μας ζητούσε, μα ήταν τόσες οι φορές που δεν δίστασε να μας μιλήσει με τον χειρότερο τρόπο που διώχνουμε την Τασούλα. Ακόμα και όταν αναγνώριζε, με δυσκολία, χωρίς να θέλει να το πιστέψει, ότι εκείνη δεν ήταν καν στο χειρουργείο, ότι στις πιο δύσκολες στιγμές του εξαφανίστηκε, ακόμα και τότε ήταν έτοιμος να χυμήξει επάνω μας όταν επρόκειτο να στεναχωρηθεί η Τασούλα.

Ακομα κι όταν τον άφησε μόνο του σε ένα άδειο σπίτι, την περίοδο που δεν ήταν καλά και μέχρι να βρούμε γυναίκα να τον προσέχει ζούσαμε έναν εφιάλτη, τα βράδια φοβόταν, κάποιες φορές πήγε μόνος του σε ένα ξενοδοχείο, ακόμα και τότε δεν θύμωσε ολότελα μαζί της.

Ακόμα και όταν αναγκάστηκε να παραδεχτεί σαν πληγωμένο ζώο από τη φθορά ότι πήρε τη ζωή του λάθος. Δεν δίστασε να μου μιλήσει άσχημα, να πάει να βγάλει όλα τα χρήματα που με δυσκολία διαχειριζόμουν από την τράπεζα και να κεράσει για τα γενέθλιά του την Τασούλα....δεν μπορούσε απλά να το ζητήσει, δεν καταδεχόταν να ζητά πράγματα από εμένα, δεν του άρεσε που διαχειριζόμουν πια τα πάντα. Μου έριξε κάτι φωνές, σαν δεν σε υπολογίζω, εκείνος που δεν περπατούσε χωρίς να χάσει την ισορροπία του, και πήγε στην τράπεζα να τραβήξει όχι ένα κάποιο ποσό, αλλά ότι είχε και δεν είχε.
Έφτυνε πάνω μας τη δυσπιστία του απέναντί μας με κάθε ευκαιρία. Και άντε οκ απέναντι στην αδερφή μου κάπως το καταλαβαίνω, αλλά εγώ δεν του πήρα ποτέ χρήματα, απεναντίας, του πρόσθετα όταν του λείπαν.

Έτσι λοιπόν, τα τελευταία γενέθλια της ζωής του τα γιόρτασε με την Τασούλα, ενώ την επόμενη ημέρα μας κατηγορούσε που δεν του μιλάμε στα γενέθλιά του - πόσο  μετάνιωσα γι αυτό.

Δεν δίστασε να φωνάξει στην αδερφή μου ότι είμαστε φίδια και τα χαλάμε όλα όταν εκείνος ήθελε να αγοράσει ψάρι για την Τασούλα και η αδερφή μου που είχε ήδη μιλήσει μαζί της και καταλάβαινε ότι δεν πρόκειται να έρθει, του έλεγε να μην το κάνει. Μας σιχτίρησε, είπε ότι του καταστρέψαμε τη ζωή και ότι είμαστε φίδια...ο μπαμπάς....

Εάν αυτά τα έκανε μόνο στα τελευταία του, θα τα κατανοούσα σαν παρενέργεια της φθοράς. Όμως όχι, αυτός ήταν ο πατέρας μου...Έτρεφε μια βαθιά περιφρόνηση για τους μικρούς, τους μη έμπειρους, τα παιδιά. Οι αντιλήψεις της κοινωνίας των εποχών του τον είχαν αλώσει: τα παιδιά δεν είναι ακριβώς άνθρωποι, αλλά περίπου.
Και για εκέινον ήμασταν πάντα τα παιδιά του. Αυτά τα ανολοκλήρωτα πλάσματα που χρήζουν ειδικής φροντίδας για να γίνουν σωστοί άνθρωποι.
Στις αντιλήψεις και τις στάσεις του πατέρα μου συναντώ όσα έμαθα για την παιδαγωγική αντίληψη του προ προηγούμενου αιώνα.

Θα ήθελα περισσότερες αγκαλιές,
θα ήθελα περισσότερες συζητήσεις,
θα ήθελα δώρα,
θα ήθελα εκδρομές,
θα ήθελα αφού έχασα τη μαμά μου να είμαι για λίγο καιρό εγώ η πρωταγωνίστρια στη σκέψη τους και όχι εκείνοι,
θα ήθελα να με ρωτάει πώς πάει το σχολείο,
πώς τα πάω με τους συμμαθητές μου,
τί μου αρέσει να κάνω όταν μεγαλώσω.
θα ήθελα να με εκτιμά περισσότερο,

Μα εκείνος δεν εκτιμούσε κανέναν ενώ η γυναίκα του σίγουρα δεν εκτιμούσε εμάς όταν μας ένιωθε σαν απειλή απέναντι στην λιγοστή του εκτίμηση προς εκείνη.




9.5.19

Ένα λεμόνι στο ψυγείο δεν σάπισε.
Ένα λεμόνι που απλά δέχθηκε να συρρικνωθεί.
Μα κανείς δεν βρέθηκε να μου εξηγήσει
ποια η διαφορά ανάμεσα σε εκείνα που συρρικνώνονται και σε εκείνα που χάνονται..
Ένα λεμόνι που θέλω να μείνει για πάντα μαζί μου.
Με την τέφρα μαζί.
Πάντα θα εμπεριέχω λίγο από εσένα.
Και πάντα θα εμπεριέχεις λίγο από εμένα.
Εγώ κι εσύ μαζί.
Ξέρω πόσο με αγάπησες.
Κι εσύ το ξέρεις, πόσο αγάπησα εγώ εσένα.
Καρδιά μου που δεν χτυπάς πια.
Πότε μου δεν σε είχα.
Πάντα συνομιλούσα μαζί σου μέσα μου
χωρίς να το ξέρεις. Και πάντα αναρωτιόμουν : μήπως το ήξερες;
Μήπως εμείς οι δύο επικοινωνούσαμε κάπως;
Τώρα πια, είναι σίγουρο ότι ποτέ δεν θα σε έχω.
Τα βιβλία σου και τα αστεία σου μου λείπουν.
Σε λάτρευα.

8.5.19

Δυσκολευόμουν πολύ να ακούσω την καρδιά σου πατέρα. Δεν έβαζα την ψυχή μου μπροστά αλλά τη λογική μου. Φοβόμουν μην πάθω κάτι από τη θλίψη.
Δεν σε άκουγα πέρα από τα τραύματά Λουί έπρεπε να πάμε βόλτα με το αμάξι.
Έπρεπε να σε αγκαλιάζω όλο το βράδυ.
Δεν άντεχα να έρθω πιο κοντά σου.
Μα δεν θα αφήσω τη λήθη να σε πάρει εύκολα. Θέλω ένα φυλαχτό με την ψυχή σου.

Το θέαμα της ασθένειας είναι δύσκολο.
Το θέαμα της ασθένειας διώχνει τους ανθρώπους μακριά.
Έχει μάτια κουρασμένα, δόντια που χάλασαν.
Στόμα που μυρίζει, κόκαλα που τρέμουν,
Πόδια που δεν στέκονται.
Και σου θυμίζει, το τέλος μιας δικής σου διαδρομής.
Το τέλος ενός ανθρώπου σου, ενός μαζί.
Το σώμα της ασθένειας σε διώχνει μακριά του.
Θέλεις να το κρατήσεις καθαρό και απαλό.
Όταν μου ζήτησε να σου βάζω το baby oil κατάλαβα ότι ήμουν ανάξια.
Το σώμα της ασθένειας είναι σύνορο.
Χωρίζει και απομονώνει.
Να φύγεις μακριά, να ανοίξεις τα φτερά σου μου είπες κάποτε. Θα το θυμάμαι πάντα. Το σκίρτημα του νέου εαυτού σου.
Το κρεβάτι ήταν γεμάτο αγκάθια; ή απλά ο εγωισμός και η απάθεια νίκησαν; μειώθηκε η ικανότητά μου να αγαπώ; με νίκησε το πρέπει της ζωής; έχασα λοιπόν την ψυχή μου; ζεστή, καυτή.
Όταν ήταν να μπεις στο χειρουργείο, πόσο χρόνο σου αφιέρωσα πατέρα μου γλυκιέ.
Έκανες το παράπονο στη μαρίνα. Ότι θα έπρεπε δηλαδή θα ήθελες, να έρθω να μείνω  εκεί, εγώ, που πάντα είχα απέναντί σου το ρόλο μιας κόρης την οποία αγαπούσες αλλά και μισούσες και μιας μητέρας που σε φρόντιζε χωρίς τίποτα να της δίνεις.. Σε άφησα, ναι..
Κουράστηκα, ναι. Δεν είχα βοήθεια από πουθενά, ναι. Απελπίστηκα, ναι. Ένιωθα να πνιγόμαστε σε ένα πέλαγος, ναι. Έβαλα πιο πάνω εμένα, ναι. Για πρώτη φορά στη ζωή μου, ναι. Πρόδωσα εσένα, ναι. Εσένα που με κράτησες στα χέρια για να καλωσορίσεις την ανάσα μου στη γη, ναι. Μαζί με τη μητέρα μου, ναι. Σε άφησα μόνο, ναι. Ρακέτες μου έμαθες εσύ, ναι. Πάλευες με τα κύματα, ναι. Παλέψαμε μαζί, ναι.
Συγνώμη για τον χρόνο που δεν έδωσα. Η αγάπη είναι χρόνος. Συγνώμη για την αγάπη που δεν έδωσα. Εσύ μας έδωσες χρόνο με το θυμό και τη λαβή του λόγου σου. Τα λόγια σου έκοβαν την τρυφερή ψυχή μας. Ήταν λόγια αγάπης από το στόμα σου όταν έβγαιναν, το ξέρω. Η ατμόσφαιρα τα έκανε πικρά.
Τα πικρά σου λόγια. Τα  πικρά σου χάδια. Μια ζωή που ζήσαμε μαζί. Και μια άλλη που δεν ζήσαμε ποτέ. Πάντα θα λαχταράω ότι δεν είχα. Πάντα θα μου λείπει ότι μαζί σου είχα.
Συγνώμη πατέρα μου, γλυκιέ μου  ανήμπορε άνθρωπε. Τελευταία δεν δίνω πολλά, μα θα αλλάξω.

Πόσο..

Πόσο μου λείπεις... αυτό που κατάλαβα, μου είπες τα Χριστούγεννα, είναι ότι τί άλλο θέλω τώρα εγώ, πέρα από το να είμαι με τις κόρες μου?
Δεν σε ακούσαμε, δεν φροντίσαμε να βρούμε λίγο χρόνο για εσένα πατέρα..
Τον πέτρινο δρόμο, το σπίτι μας μόνο.
ΑΧ μπαμπά! Πόσο χρόνο χάσαμε.
Πόσο μόνος έφυγες. Σαν πέτρα. Τώρα έγινες σκληρή. Η άνοιξη είναι για τους ευτυχισμένους, έλεγες. Συγνώμη που έγινα σκληρή!
Γλυκιέ μου πατέρα. Πόσο μόνο σε άφησα.
Ψυχή μου! Κορμί μου!
Πονούσε. Η επαφή μαζί σου ήταν γεμάτη αίμα. Αίμα και δάκρυα. Δεν ήμασταν εκεί. Όχι. Συγνώμη. Συγνώμη για την απουσία όλων μας, μα κυρίως για τη δική μου.
Δεν ξέρω αν θα μπορέσω ποτέ να με συγχωρήσω. Ποτέ δεν θα μπορέσω. Να τρέξω, να τρέξω πατέρα, μην διώχνεις τα χάδια μου. Να σε πάρω αγκαλιά, τότε που με ζήτησες μέσα στη νύχτα. Να σε έχω στα χέρια μου σαν μωρό. Φοβήθηκα πατέρα. Δεν ήθελα να πεθάνεις στα χέρια μου. Δεν ήθελα να μείνω εκεί, δίπλα σου στο κρεβάτι. Δεν έκανα ποτέ την υπέρβαση. Συγχωρα με. Λυτρώθηκες ψυχή μου. 

4.5.19

Ένας χώρος ασφαλής..

Πέρασα τα τελευταία τρία χρόνια συνεδριών μου
με τη θεραπεύτρια να προσπαθεί να με πείσει ότι είμαι φυσιολογική.

Ένας μεγάλος φόβος, γονιδιακό και συμπεριφορικό κληροδότημα αυτών που προηγήθηκαν εμού.

Παλιά χάιδευα αυτά το "μη φυσιολογική" μέσα μου και το έκανα "ξεχωριστή".

Τώρα πια θέλω απλά να νιώθω φυσιολογική, δηλαδή ξεχωριστή όπως οι υπόλοιποι και ίδια όπως οι υπόλοιποι.

Μου αρκεί να είμαι απλά αυτό, χωρίς περιττούς ναρκισσισμούς.

Στην ομάδα θέλω να καταφέρω να είμαι απλά ο εαυτός μου.
ήταν μαγεία η αγάπη και η θέρμη που πλανιόντουσαν στην ατμοσφαιρα.

Ένας χώρος ασφαλής.
Ένας χώρος αποδοχής.

1.5.19

Σημείωμα μνήμης...

..ένα μικρό σημείωμα, με γράμματα δικά μου...
το βρήκα τυχαία ενώ έριξα το χυμό από ρόδι πάνω στο γραφείο μου, όλως αναστατωμένη..

Γράφει:
Βιβλία για μπαμπά:
 Σιωπηλή Άνοιξη
1962
Ρόσελ Κάρσον

Ζώντες και τεθνεώτες
Παπαγιώργης

Σε ευχαριστώ μπαμπά, πάντα μοιραζόσουν μαζί μου τα βιβλία...το όμορφο πνεύμα.
Την αβάστακτη γοητεία των τυπωμένων λέξεων.
Μείνε κοντά μου, μείνε, σαν μνήμη και σαν ικεσία. 

30.4.19

Σημαντικές λεπτομέρειες που δεν θέλω να ξεχάσω και που μου αποκαλύπτονται σιγά σιγά, για να απαλύνουν το φορτίο των ενοχών μου...

Θυμήθηκα σήμερα το πρωί ότι η Μαρίνα τον τελευταίο καιρό που είχε αρχίσει ήδη να ψάχνει για δουλειά, όπως αντιλήφθηκα, μου έλεγε πως δεν μπορεί να τον κουμαντάρει.
Το ίδιο γινόταν και με την Τσία η οποία πια δεν ερχόταν να τον κάνει μπάνιο.
Το θέμα με τη Μαρίνα ήταν το φαγητό.

Μου έλεγε λοιπόν η Μαρίνα ότι δεν την ακούει και ότι ακούει μόνο τον φυσιοθεραπευτή, τον Γιάννη. Πράγματι κι εγώ η ίδια ήμουν μάρτυρας στην ευκολία με την οποία σχεδόν τον διέταζε ο Γιάννης, του έπιανε με ένα τρόπο το κεφάλι και τον έκανε να σηκωθεί μέσα σε ένα λεπτό, πάντα υποστηρίζοντάς τον.

Τρυφερή στιγμή, όταν ο Γιάννης του έκανε το πρόγραμμα κι εγώ σαν γεράκι δίπλα του παρατηρούσα τα πάντα (και ο μπαμπάς με παρατηρούσε που παρατηρούσα και σχολίασε με εκείνο το χιουμοριστικό τσαχπίνικο μαλαγάνικο υφάκι του : κοιτάει η κόρη), ο μπαμπάς, ενώ του κρατούσε τα χέρια σήκωσε το κεφαλάκι του και του είπε "με συγκίνησες".
Αχ....
Βέβαια την επόμενη μέρα μου παραπονέθηκε ότι το ίδιο πρόγραμμα τον κούρασε....Θυμάμαι κι εγώ παρατηρούσα με τι κόπο τον περπατούσαμε μέχρι το σαλόνι και μου φαινόταν τόσο δύσκολο για εκείνον, έβλεπα πόσο αγώνα έκανε. Κρατούσα την ελαφριά καρέκλα της κουζίνας ακριβώς πίσω από τα πόδια του, να μην νιώσει ότι θα πέσει αν κουραστεί. Η Μαρίνα από μια γωνίτσα μας κοιτούσε.... Είναι λογικό να θέλει αύξηση ή να θέλει να φύγει. Δεν μου άφησε περιθώρια ώστε να πιστεύω ότι θα κάτσει με μια αύξηση. Ότι και να κάνεις δεν μπορείς να το αλλάξεις, μου είπε. Όταν κάποτε έσπασα με όλα αυτά και πήγα στην κουζίνα και έκλαιγα, μου είπε, Ελένη τί θέλεις να κάνουμε; Θέλεις να κάτσω μέχρι να φύγω Αρμενία τον Απρίλιο; Όχι, της είπα, δεν θέλω να σε πιέσω.
Μέσα μου πίστευα ότι ήδη δεν κάνει καλά τη δουλειά της, ήταν σχεδόν αδύνατο να τον ταίσει, μου παραπονιόταν ότι δεν έπαιρνε τα φάρμακα, την έβλεπα με το ένα πόδι να είναι εδώ και με το άλλο κάπου αλλού, ο ίδιος ο μπαμπάς μου έκανε παράπονο ότι του φωνάζει και να βρω κάποια άλλη για back up. Εκτός αυτού πράγματι δεν μαγείρευε καλά και το βασικό πρόβλημα του μπαμπά ήταν η αδυναμία. Σε λίγο θα άρχιζαν οι πληγές στην πλάτη και θα υπέφερε πολύ. Εκτός αυτού πόσες φορές είχε πέσει και είχε χτυπήσει με τη Μαρίνα. Δεν μπήκα καν στον κόπο να της πω να του βάζει στην πλατούλα το baby oil που συνέστησε η νευρολόγος. Και η νευρολόγος με τρόμαξε...άκου εκεί θα χρειαστεί μάλλον αντιψυχωτικά σε λίγο....το πουλάκι μου...άκου εκεί κινδυνεύει να ανοίξει η πλατούλα του από την αδυναμία...τί άλλο να ζήσει πια; Πόσο να υποφέρει; Πόσο να χαθεί στη σύγχυση και την λήθη;

Για να επιστρέψω στο αρχικό μου θέμα, έβλεπα όντως ότι ο Γιάννης μπορούσε να τον κουμαντάρει, ότι η Μαρίνα δεν θα έκανε ούτε τα μισά από όσα της έλεγε ο Γιάννης. Αν και ο Γιάννης μου έλεγε κράτα τον σπίτι έτσι έκανα κι εγώ με τον πατέρα μου, εγώ έμενα μακριά και η γυναίκα δεν μπορούσε πλέον να το διαχειριστεί και την φοβόμουν μη σηκωθεί ξαφνικά και φύγει, ποτέ δεν εμπιστεύτηκα τη Μαρίνα μετά το πώς μου μίλησε στην αρχή όταν συγκρουστήκαμε. Αδίστακτη. Αναγκαζόμουν να παίζω θέατρο μπροστά της για να τα έχουμε καλά, ο μπαμπάς την έλεγε η βασίλισα Μαρίνα και δεν ήθελε με τίποτα να φύγει και τώρα ο ίδιος ο μπαμπάς μου έλεγε να βρω άλλη.

Ήθελε να τον κατευθύνουν άτομα που ξέρουν τον τρόπο. Να τον σηκώνουν σε ένα λεπτό, να τον ταίζουν, να τον πλένουν. Ήθελε μια νοσοκόμα, ίσως και δύο καθώς και καθημερινό φυσιοθεραπευτή.

Λίγο το ένα λίγο το άλλο, μετά και την απόλυτη συμφωνία της νευρολόγου, οδηγήθηκα στη σκέψη του κέντρου. Πήρα την ευεξία αλλά όταν κατάλαβαν ότι η κατάσταση είναι βαριά μου μίλησαν για άλλα θεραπευτήρια....Κατάλαβα ότι είναι γηροκομεία παρηγορητικής. Ρωτώντας έμαθα για τη Μυρτιά, άκουσα από δύο άτομα (θεία και Μαργαρίτα) καλά λόγια, τα παιδιά εκεί μου φάνηκαν συμπαθητικά, οι χώροι καθαροί. Θα έβλεπε και άλλες παραστάσεις πέρα από το ταβάνι του δωματίου του, θα τον πήγαιναν βόλτα με το καροτσάκι. Στη μυρτιά έκανα για πρώτη φορά τη σκέψη ότι κάτι που για εμάς μοιάζει ανυπόφορο, όπως ένα γηροκομείο, για έναν άνθρωπο με τόσο περιορισμένη και κακή ποιότητα ζωής, σαν το μπαμπά, μπορεί να φαίνεται όχι τόσο κακό, αλλα΄να έχει ίσα ίσα και τα καλά του. Πού ξέρεις; Μπορεί να κάνει και παρέες, έλεγα. Δεν θα ξεχάσω που όλο περηφάνια μου είπε, τις πρώτες του μέρες εκεί, ότι μιλούσε με ένα ζευγάρι! Ο μπαμπάς που ΄ήταν κλεισμένος στην κρεβατοκάμαρά του. Η όταν μου είπε "κλείσε τώρα έρχονται να μου κάνουν τα νύχια" είχε η φωνή του την ενόχληση αυτού που του χαλάω την κούρα...ή όταν μου είπε "τώρα πάμε βόοοολτα" και τράβηξε λίγο αυτό το "οοοοο" σαν να του άρεσε η κίνηση πάνω στο καροτσάκι. Αχ γεράκο μου, αγάπη μου. Πόσο καλά έτρωγες εκεί. Και μόνο που όπως μου είπε ο κολλητός σου έφαγες ότι σου έφερε και είχε ανοίξει η όρεξή σου, εμένα μου αρκεί.

Και έτσι τα πράγματα πήραν τη δική τους πια τροπή....
Και ο ίδιος καταλάβαινε. Τον ρώτησα και συμφώνησε να το δει για μία εβδομάδα...αχ βρε μπαμπά. Έζησες ακριβώς μια εβδομάδα εκεί μέσα, στην κυριολεξία ούτε ώρα παρά πάνω.

Είμαι επαναστάτης εγώ και θα φύγω...η φωνή σου αντηχεί ακόμα στα αυτιά μου.
Για μένα η μικρή μου ανιψιά θα είναι πάντα ένα τσαχπινάκι, χάρη στην εύστοχη επιλογή σου.
Ήταν ότι καλύτερο μπορούσα να κάνω για εσένα, τη Δήμητρα, εμένα.....
Αχ βρε μπαμπά....ποιός μπορεί να τα βάλει με τη φθορά;

27.4.19

Ήρθα και τον βρήκα σε μια κατάσταση λήθαργου. Παρατημένος στη μοίρα του. Είναι ζωή αυτή? Με ρώτησε. Φαγητό μια μπουκιά με το ζόρι. Δεν μιλούσε πολύ. Καθόμουν εκεί σιωπηλή, γυρνούσε την πλάτη και κοιμόταν.
Ετοιμαζόταν για τον μεγάλο ύπνο. Τρόμαξε μέσα στο βράδυ. Χάρηκε όταν με είδε εκεί. Ήταν ένας άνθρωπος που είχε χάσει το σπίτι του και τη σχέση με τη γυναίκα στην οποία είχε τα πάντα επενδύσει. Καλή είσαι, σχεδόν ψέλλισε εκείνη τη μέρα, αλλά πώς να συζητήσουμε εμείς ; Στερείσαι τις δικές μου εμπειρίες. Για άλλη μια φορά, χωρίς να το ζητήσω, μου θύμισε πόσο μη επαρκή ένιωθε τη συντροφιά μου.
Γιατί έκανα εγώ ένα τόσο παράξενο παιδί? Γιατί βγήκες έτσι? Είσαι σαν ορφανό. Και αργότερα, στο κέντρο: είσαι αδύναμη. Όχι μπαμπά, του απάντησα με θάρρος. Η πιο δυνατή είμαι εγώ. Γι αυτό βρίσκομαι εδώ. Ναι? Μου έκανε αμήχανα.
Όταν έφυγα εκείνη την Παρασκευή μου είπε:Ελένη λέω να μην μείνω εδώ στην Αθήνα, να γυρίσω πίσω. Ο καημένος. Πόσο μπέρδεμα στο κεφάλι του τον τελευταίο καιρό.
Κι όμως. Ο πατέρας μου το πρώτο πράγμα που έλαβε εκεί μέσα ήταν σωματική φροντίδα. Τον έλουσαν, όμορφα γλυκά κορίτσια ενώ στο σπίτι αρνιόταν.
Εκεί μέσα άρχισε να τρώει. Άνοιξε η όρεξή του. Πότε δεν ήταν ικανοποιημένος με τα φαγητά της Μαρίνας η οποία έχοντας ήδη αρχίσει το ψάξιμο για δουλειά παραμελούσε όλο και πιο πολύ τα καθήκοντά της.
Δεν θα ξεχάσω ότι όταν η νευρολόγος μου είπε πως είμαστε σε επικίνδυνη φάση να ανοίξει η πλάτη του και να του βάζουμε baby oil δεν τόλμησα καν να της το ζητήσω. Ποια; εκείνη που δεν άντεχε να τον καθαρίσει και να του κάνει μπάνιο;
Έπρεπε από την αρχή να την είχα αλλάξει. Πόσο εκείνος δεν ήθελε κι έτσι υπέγραφε κι αυτός τις σελίδες μιας αναμενόμενης εξέλιξης: της φυγής της και εγκατάλειψής του, όταν η κατάστασή του γινόταν πιο σοβαρή. Όπως μου είπε η νευρολόγος σε λίγο μπορεί να χρειαζόταν και αγωγή για ψύχωση. Τρόμαξα πολύ.
Μέσα στο κέντρο ο εγκέφαλός του ξύπνησε. Τα ερεθίσματα ήταν πολλά σε αντίθεση με την μονοτονία του δωματίου του, όπου ήθελε να επιστρέψει.
Είχε και πάλι ένα σκοπό: να φύγει από εκεί. Εγώ είμαι επαναστάτης και θα βρω έναν τρόπο να φύγω από εδώ, μου δήλωσε.
Ήταν ανήσυχος τα βράδια; μόνο για το πρώτο βράδυ μου το είπαν αυτό. Τον ρωτούσα πως κοιμήθηκε και μου έλεγε καλά, δεν μου έλεγε κάτι του τύπου άσε τι έπαθα χθες.
Στην αδερφή μου είπε: ωχ ωχ έχετε σκοπό να με αφήσετε για πολύ καιρό εδώ, σωστά; με αυτό το γνωστό χιούμορ του, όταν εκείνη του είπε για τον υπολογιστή. Ζήτησε τη μαρίνα μια δύο φορές αλλά κατάλαβε ότι δεν..
Ένα από τα πρώτα πράγματα που μου είχε πει είναι να βρω κάποιαν άλλη γιατί έχει πρόβλημα, νευριάζει.
Με όλα αυτά και βλέποντας και την Δήμητρα να μην αντέχει άλλο, έκανα ότι καλύτερο μπορούσα. Η Τασούλα πήγε δύο φορές. Ο Γιώργος με το μωρό. Η θεια Ρένα με Τάκη και Νίκο. Ο Βαγγέλης με τον Πυθαγόρα. Η αδερφή μου την προηγούμενη.. Τον είδαν τόσοι άνθρωποι. Ένας μεγάλος αποχαιρετισμός.
Και κάθε μέρα φυσιοθεραπεία και φαγητό έκαναν τις σκέψεις για την πλάτη παρελθόν.
Η Μαρίνα δεν θα μπορούσε να κάνει αυτά που της έλεγε ο φυσιοθεραπευτής.
Δεν μπορούσα κι εγώ, δεν άντεχα να φύγω και να τον αφήσω μαζί της.
Θεωρώ τραγικό που στο κέντρο δεν είχε καρδιολόγο. Και απαράδεκτη τη συμπεριφορά του νευρολόγου. Θα τους τα πω αυτά.
Μπαμπά μου, νόμιζα πως θα προλάβω.
Λυπάμαι που δεν ήμουν εκεί όπως με είχες ανάγκη.
Οι πρώτοι που ξεπέρασαν αυτό το πρόβλημα ήταν οι αρχαίοι Σουμέριοι που ζούσαν στη νότια Μεσοποταμία. ... Η γραφή είναι μια μέθοδος αποθήκευσης πληροφοριών μέσω υλικών συμβόλων. Γραμμάτων και αριθμών.

Μια σύντομη ιστορία του ανθρώπου.

26.4.19

Μνήμη

Χθες καθόμασταν με την αδερφή μου και κοιτούσαμε παλιές φωτογραφίες. Η αδερφή μου δύσκολα δέχεται το χάδι, κάθε φορά φωνάζει όταν θέλω να της κάνω μια ζεστή αγκαλιά. Μου λέει ότι δεν μπορεί. Ως γνήσια διαχυτικός άνθρωπος που είμαι δυσκολεύομαι να το καταλάβω αυτό αλλά το σέβομαι. Ευτυχώς ήρθαμε κοντά χθες. Θέλω να δείχνω κι εγώ την πιο ευαίσθητη πλευρά μου, όχι μόνο το προσωπείο.
Ακουμπούσα τη θλίψη της, την άκουγα να ανασαίνει. Όταν μιλάει γι αυτά που νιώθει, όταν τα βάζουμε κάτω και τους δίνουμε σχήμα, νιώθει λιγότερο μόνη. Αυτό μου αρκεί.
Ο πατέρας μου ήταν διαρκώς στο μυαλό μας.
Όταν τον πήγα στο κέντρο ηλικιωμένων, την πρώτη μέρα, το μυαλό του είχε αρχίσει ήδη να μπερδεύεται αρκετά, όχι πολύ, με ρώτησε κάποια στιγμή: όλα είναι λίγο περίεργα γιατί; δεν ξέρω αν καταλάβαινε ακριβώς, την προηγούμενη με πήρε να μου πει σχεδόν με θυμό, ποιο κέντρο καλέ; στο γηροκομείο με πάτε! Στην αρχή το αρνήθηκα. Ευτυχώς μετά βρήκα τη δύναμη και του είπα, Ναι, εκεί. Θα είσαι καλύτερα από εδώ, θα βλέπεις τόσο κόσμο. Είναι ζωή εδώ πάνω σε ένα κρεβάτι; κι εμένα στην ηλικία σου εκεί θέλω να με πάνε. Για μια εβδομάδα μόνο και βλέπουμε. Δεν ξέρω αν ένιωσε ότι δεν είχε περιθώριο επιλογής, αλλά πάντως συμφώνησε. Και σε μια εβδομάδαακριβώς πέθανε. Παρασκευή τον πήγα, Παρασκευή πέθανε. Σχεδόν την ίδια ώρα. Μια εβδομάδα γεράκο μου. Αγάπη μου. Δεν θα προλάβεις, μου είπες. Δεν θα προλάβω τί; σε ρώτησα. Ενός λεπτού αμηχανία. Δεν κατάλαβα ότι ήσουν χειρότερα και έφευγες. Εσύ μάλλον τα κατάλαβες όλα. Είχες όμως τη φροντίδα της Χρύσας. Πόσο με παρηγορεί αυτό. Συγνώμη που έφυγες μέσα στους ξένους, εκεί που κούνησες με απόγνωση το κεφάλι όταν κοίταξες γύρω σου για το που σε φέραμε. Συγνώμη γιατί το μόνο που ήθελες ήταν οι κόρες σου. Αυτές οι κόρες που ήταν συνεχώς στο τηλέφωνο εκείνη την εβδομάδα. Οι κόρες σου που τόσες φορές πλήγωσες. Το πρόσωπό σου, μου είπες όταν κατά λάθος με είδες στην κάμερα. Σαν αυτό το πρόσωπο να ήταν παρηγοριά σου. Συγνώμη αγάπη μου, που έφυγες έτσι μόνος. Ευτυχώς εκείνο το πρωί σε άκουσα, τη φωνή σου.

Ο μπαμπάς μου στις ωραίες μας στιγμές μας έλεγε "ατζουτζούκες".

22.4.19

Το σαββατοκύριακο που πέρασε ήταν πολύχρωμο.
Η περιήγηση με τον Θανάση ξεκίνησε από το άγαλμα του Μακρυγιάννη στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου.
Είχε μείνει νωπή μέσα μου η εντύπωση για τον Τζειμς Τζόυς, τα ερωτικά του γράμματα στη Νόρα, ο παραγκωνισμός της κόρης του Λουσίας. Άραγε, είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε τί πραγματικά μεταξύ τους διαμείφθηκε;

Μας μίλησε, έξω από την κατοικία αυτή, για τον Σεφέρη και την άκαρδη στάση του απέναντι στη Μάρω...Την έβαλε να διαλέξει ανάμεσα σε αυτόν και τα παιδιά της. Ήταν άπιστος και την έφτασε στην απόπειρα αυτοκτονίας. Την ξέρω καλά τη σκοτεινή πλευρά της σαγήνης των καλλιτεχνών.
Είναι τον κίνδυνο που ερωτεύεσαι. Τον κίνδυνο για την καταστροφή σου από του έρωτα το άκαρδο βέλος.
Σαγήνη η αυτοκαταστροφή.

Μας μίλησε για τον κοσμοκαλόγερο Παπαδιαμάντη έξω από τον ναού του Αγίου Ελισαίου που πήγαινε και έψελνε...Μιλούσε με τόση ζέση, τόσο πάθος. Και την ίδια στιγμή σκεφτόμουν ότι έχει αφήσει τη Χαρά μόνη της με δύο παιδιά. Οτι είναι αυτός ο απών πατέρας, αφού είναι αφοσιωμένους στις ύψιστες της τέχνης συγκινήσεις.
Μπορεί ο πατέρας μου που μου ψέλισε "είσαι σαν ορφανό" να φοβόταν το φάντασμα του ατιμέλητου Παπαδιαμάντη, ποιος ξέρει; Ένα φάντασμα και του δικού του, πιο εσωτερικού εαυτού, τον ροπών του που νίκησε.
Ποιος ξέρει.

Μα η Νικολέτα είχε ένα βαμμένο κόκκινο μαλλί σαν της φωτιάς και η ζεστασιά στο βλέμμα του Δομίνικου σε αποζημιώνει για κάθε ώρα ορθοστασίας. Πήγαμε στο Όξο νου με τα παιδιά. Περάσαμε καλά, ανέμελα χαμόγελα της νιότης.

Και τώρα δουλειά. Έχει μια δική της τελετουργία η εργασία.


10.4.19

Έτσι απότομα...

όπως ήρθαν στη ζωή μου, έτσι έσβησαν...

οι δυο γραμμούλες έσβησαν

κι έμεινα μόνη

σε ένα πένθος που κάνει κρύο

Μα δεν θέλω να ζεστάνω τα χέρια μου

με τις φλογίτσες από τα κεράκια που μου προσφέρουν όσοι με αγαπούν...

Θέλω να αφεθώ στο γαϊτανάκι του πόνου

της θύμησης...

Μνήμες που καίνε,

η μαμά μου στις παιδικές φωτογραφίες με καλεί,

το κανάλι που έβλεπε ο ανήμπορος πια πατέρας μου

μου ρουφάει τα σπλάχνα,

αχ να μην είχα δει στα πρόσωπα αυτών που αγάπησα τον πόνο.

Την φθορά, την κατάπτωση.

Ήθελα απεγνσωσμένα λίγη ζωή να με αποζημιώσει,

να αποδώσει δικαιοσύνη,

να καλύψει το τόσο μαύρο που στάλαζε μέσα μου.

Να απλώσει ένα λευκό σεντόνι πάνω στο πένθος.

Σου ζήτησα πολλά παιδί μου;

Σου ζήτησα πολλά κορμί μου;

2.4.19

Μου λείπει το χιούμορ σου.
Πόσο γελούσαμε μαζί.
Είχαμε κοινή αίσθηση του χιούμορ.
Σου υπόσχομαι να παλέψω να είμαι αληθινή με την ευαισθησία που έχω μέσα μου.
Αν με διδάσκει κάτι ο χαμός σου, είναι αυτό: στην επιφάνεια μπορεί να δείχνουμε σκληροί, ακόμα κι αν οι προθέσεις μας, οι επιθυμίες μας, τα συναισθήματά μας είναι τόνοι αγάπης κρυμμένοι από κάτω.
Στο υπόσχομαι πατέρα μου,
να υποστηρίζω με λέξεις και πράξεις
την ευαισθησία και την αγάπη που έχω μέσα μου.. Για να μην τους διώξω όλους, μέσα σε άγρια μοναξιά.

Και η άλλη η σουσουράδα μου λείπει!
Η αγνή ευαίσθητη Ρίτσα.
Η απλή γυναίκα με το μεγάλο χαμόγελο και την ευαίσθητη ψυχή.
Σας ευχαριστώ αγαπημένοι μου.

Σας νιώθω περισσότερο κοντά μου από ποτέ.

1.4.19

Μα πώς να επικοινωνήσουμε;
Μου είπε με ένα βλέμμα απελπισίας...την τελευταία φορά που με είδε.
Αφού δεν έχεις τις ίδιες εμπειρίες...
Γι' αυτό ποτέ δεν μας θεώρησε ισάξιους συνομιλητές.
Γι' αυτό εψαχνε πάντα μια Τασούλα.

Κι εγώ να σφίγγω το στομάχι και να σφίγγομαι και να σφίγγω το στομάχι. 
Περιμένοντας να δω τί θα ακούσω κάθε φορά...

Με ποιο τρόπο πάλι θα με επηρεάσει και θα καταφέρει να με κάνει να σφιχτώ ακόμα περισσότερο.
Δεν ασχολήθηκες με τα κοινά...καλή είσαι αλλά...

Πάντα αυτό το αλλά.
Πάντα αυτό το σφίξιμο.

Τώρα όμως κοιλίτσα μου, στομάχι μου, χαλαρώστε...

Τώρα είναι μέσα σας μια νέα ζωή.


30.3.19

Σήμερα μετράμε...

Δώδεκα ημέρες κοινής ζωής..

Γίνεται η πιο ευτυχισμένη στιγμή της ζωής σου να χωράει ανάμεσα σε δύο γραμμές;

Ναι.. οι δύο πιο ευτυχισμένες γραμμές της ζωής μου.


25.3.19

Νιώθω τόσο άσχημα απέναντί της...

ότι είμαι υποχόνδρια, ότι είμαι δυσάρεστη, ότι τη βουτάω στη μαυρίλα...

ναι, αυτό είμαι αυτή τη στιγμή...

ένα μίγμα θλίψης, θυμού και άγριας νοσταλγίας,

που γδέρνει το πρόσωπο και αφήνει να πικρίζουν τα χείλη.

Μου δόθηκε η φλέβα του πατέρα μου,

η δύναμη να βλέπω τον κόσμο ποιητικά,

ευλογία και κατάρα μαζί.

Ναι, την βαραίνω, ναι, δεν μπορώ το υπερβολικό γλέντι,

την υπερβολική χαρά,

την οχλοβοή, το πανηγύρι,

τον κόσμο που γλεντά χωρίς να έχει καταλάβει τα βασικά

υπαρξιακά δεδομένα...

Ναι ώρες ώρες είμαι μια μοναχική άγρια τσουκνίδα.

Μπορώ να είμαι αυτή που είμαι;

Κι ας μην με αντέχεις.

Κι αν δεν με αντέχεις, εγώ μπορώ. 
Συγνώμη που καμιά φορά που βγαίνει θυμός...

Ένας ωμός, ακατέργαστος θυμός που με το κρύο δέρμα του σε ζεματάει...

Με ζεματάει.

Μου λείπεις, πατέρα μου...

Μου λείπεις και οι ερινύες στροφογυρίζουν γύρω από το μυαλό μου.

Κλέβουν λίγη από τη φωτεινιά της ψυχής μου.

Γεράκο μου, άραγε ένιωσες ότι σε άφησα; Ότι δεν έχω σκοπό να σε πάρω;

Οτι σε απομάκρυνα από το σπιτάκι σου για πάντα;

Οι σκορπιοί δεν τα πάνε καλά με τις αλλαγές...

Διαμαρτυρήθηκες, ναι.

Αχ πάντα σκληρή...πάντα έτσι σκληρή θα με βλέπεις;

Κι εγώ;

Πάντα έτσι θα νιώθω;;;;;

Γιατί δεν ήρθα να σε πάρω αγκαλιά εκείνο το βράδυ;

Ανακουφίστηκες όμως που με είδες...

"το πρόσωπό μου..." μου λες σε μια στιγμή στην κάμερα με σπάνια ζεστασιά στη φωνή...

Με ρώτησες αν το στομάχι μου ήταν καλύτερα...

Τίποτα πάνω μου μπαμπά δεν ήταν καλά...να σε βλέπω να φθείρεσαι έτσι...

Και η γυναίκα σου να λείπει.

"Δεν φταις εσύ, εκείνος φταίει",

"Κανείς δεν φταίει, εκείνος φταίει¨..

Αχ Ευσταθία μου....ποιος άγγελος σε όρισε να με προσέχεις;

Και θα μπορέσω ποτέ να ξεπληρώσω ότι ήσουν δίπλα μου στις μεγαλύτερες σκοτεινιές;

Φωτεινό τρεμάμενο φωτάκι στην άκρη της νύχτας.

Ακούω Σοπέν και σε σκέφτομαι...πάντα ήξερες να μου προτείνεις τί να επισκεφτώ, σε κάθε πόλη, σε κάθε τόπο.

Το μεγαλύτερο αγκάθι είναι που νιώθω την πελώρια ευαισθησία σου που γινόταν όμως κεντρί για τους άλλους ανθρώπους δίπλα σου.

Αυτό το βάρος της ευαισθησίας...

Αυτό το καυτερό κεντρί.

Συγχώρεσέ με ψυχούλα μου,

ελπίζω να μην έφυγες με παράπονο στα χείλη αλλά με γαλήνη. 

19.3.19

Σήμερα οι μέρες στη γη τελειώνουν για μια ψυχή, μετά τον αριθμό 40.
Σήμερα ένα παιδί 18 μηνών έτρεχε όλο χαρά μέσα σε ένα άδειο σπίτι φωνάζοντας "παππού!".
Σήμερα ένα έμβρυο μικρό, τριών ημερών τοποθετήθηκε μέσα σε μια μήτρα για να απλωθεί μέσα στη ζωή.
Στα πρόσωπά μας, το δικό μου και της αδερφής μου, χαραγμένα ίχνη από τις προηγούμενες γενιές.. βλέμματα, χειρονομίες, και κάτι ολότελα δικό μας.

Το σπίτι της Μπιζανίου μυρίζει φρέσκιες αναμνήσεις. Θέλω να γυρίσω και να είναι όλα ένα όνειρο. Η Μαρίνα να έχει μαγειρέψει σούπα, να τον έχει καθαρό κι εκείνος να γελάει στο κακομοίρη μου..
Θέλω η τηλεόραση να παίζει τη φασαρία που κάνει μια ανθρώπινη ζωή όταν κατοικεί ένα σπίτι.

Μου λείπει η γλυκιά σου φασαρία μπαμπά, και τώρα θα ανάψω δύο κεριά για σένα, ένα θα είναι για τη μητέρα μου.
Πάνω, στον ουρανό, όπως εξήγησα και στη μικρή με την οποία ευλογηθήκαμε..
Πάνω, ψηλά, στον ήλιο.
Ας ταξιδεύετε ελεύθερα μαζί.
Σας αγαπώ.
Η κόρη σας.

17.3.19

Κακομοίρη μου...

γλυκιέ μου πατέρα....

οι σαράντα σου ημέρες πριν φύγεις για τους ουρανούς, συμπίπτουν με την ημέρα μεταφοράς του μικρού μας σπόρου....

Μα πατέρα μου....πόσο τυχαία να είναι όλα;

Αχ γεράκο μου, αχ ψυχούλα μου...πόνεσες πολύ μα φτάνει τώρα...

Τώρα όλα θα είναι ήσυχα, θα είσαι με την άλλη την ψυχούλα, τη σουσουράδα μου, την φωτεινή μου πεταλούδα, το άνθος μου το αγνό, τη μητέρα μου...

Συγχωρήστε με εάν σας βγάζω θυμούς που και που...

Είναι και ο θυμός μια προσπάθεια να καταλάβεις...είναι μέρος της αγάπης. 

Μου ζητούσες διάφορα μπαμπά, μα αυτό που θα με δυσκολέψει να το κατανοήσω, είναι γιατί δεν ήρθα δίπλα σου εκείνο το βράδυ που έμεινα στο σπίτι...έμοιαζες τρομαγμένος....γέλασες με ανακούφιση όταν με είδες να είμαι εκεί....

Αχ γεράκο μου, πόσο μόνο σε αφήσαμε...

Ο πόνος φέρνει απόσταση, οι πληγές ήταν πολλές, τα τραύματα μεγάλα, η φθορά σου ένα βάρος ασήκωτο....έμεινες μόνος.

Αυτό που πάντα φοβόσουν. Μόνος σε ένα σπίτι.

Μόνος με μια ξένη Μαρίνα. Μου ζήτησες να βρούμε άλλη.

Μόνος χωρίς γυναίκα.

Χωρίς κόρες να πάρουν τη θέση της.

Μα μου μάτωσες τόσες φορές τα χέρια, θυμάσαι;

Αυτά τα χέρια δεν ήξεραν τι να πρωτοκάνουν...να σε αγκαλιάσουν, να με αγκαλιάσουν;

Είχα τόσο πολλά να φροντίζω πατέρα μου.

Ελπίζω να ξέρεις πως σε αγάπησα. Σε αγάπησα με έναν τρόπο που σπάνια μια κόρη αγαπά έναν πατέρα. 

Σε αγάπησα στην ολότητά σου.

Συχώρα μου, δεν ήμουν εκεί πολλά βράδια. Συχώρα με, δεν σε πήγα διακοπές το καλοκαίρι και κάποιες φορές ήθελα απλά να τρέξω μακριά, να προλάβω να ζήσω λίγο για εμένα...

Συχώρα με μα δεν κατάλαβα όταν μου είπες ότι είσαι επαναστάτης και θα φύγεις από εκεί,

δεν κατάλαβα που με "χαιρέτησες" λέγοντάς "Δεν θα προλάβεις...."

Συχώρα με για όλα εκείνα που δεν κατάλαβα. 

Είδες το πρόσωπό μου στην κάμερα και ανακουφίστηκες...Είναι λίγο περίεργα, γιατί; Μου είπες τη μέρα που σε άφησα εκεί, τη μέρα που έκανα το πιο δύσκολο πράγμα που έχω κάνει στη ζωή μου. Τα δάκρυα έπεφταν καυτά πάνω στο πρόσωπό μου μέσα στο ΚΤΕΛ. Πονούσα, πονούσα που σε άφησα εκεί να σε φροντίσουν....

Η Μαρίνα ήθελε να φύγει, δεν έτρωγες και η πλάτη σου μπορούσε να ανοίξει. Η Μαρίνα είχε τέτοιον αέρα που δεν είχα καν το κουράγιο να της ζητήσω να σου βάζει baby oil. Μα τελικά στο έβαλε η Χρύσα πατέρα...

Αχ πατέρα, δεν με άφηνες να διώξω τη Μαρίνα όταν το ήθελα....

Οι σκορπιοί δεν τα πάνε καλά με τις αλλαγές, μου είπες. Αλλά ίσως έβλεπες πόσο άσχημα είσαι και αφέθηκες στη μοίρα σου....

Σε πήγανε και στα μπουζούκια.....Με πήρες τηλέφωνο με νόημα...αχ πόσα τηλέφωνα μας έκανες από εκεί μέσα....αχ μπαμπούλη μου.....γλυκέ μου μπαμπούλη...

Μωρό μου, ψυχή μου, πόσο υπέφερες....να μπορούσα να σου πάρω όλο τον πόνο.

Πόσο δύσκολο μου ήταν να βλέπω όλη σου τη φθορά....

Το μαρτύριό σου προ του θανάτου.

Το να σβήνεις λίγο λίγο....

Με ρώτησες αν το στομάχι μου είναι καλύτερα, με συγκίνησες....

Πάντα ρωτούσες με έναν τρόπο που δεν φανέρωνε τα συναισθήματά σου, στα μουλωχτά....

"Κόρη, κόρη..." μου έλεγες με περηφάνια....

"Με συγκίνησες" είπες στο Γιάννη, το φυσιοθεραπευτή που σου έφερα σπίτι....

Ήρθα και σε βρήκα σε μια πολύ άσχημη κατάσταση......σε άφησα πολύ....Συγνώμη που δεν ήρθα τα Χριστούγεννα, δεν άντεχα....ήθελα να αφοσιοωθώ στο μικρό μας το μωρό, ήμουν τόσο πληγωμένη για την αποτυχία της προσπάθειας....

Να είχαμε λέει μια σχέση που να μπορώ να σου μιλάω...

"Καλά κόρες είστε εσείς; Αφήσατε τον πατέρα σας εδώ;"....Αχ τα λόγια σου καρφιά στην καρδιά...

Πάλεψες πολύ μπαμπά μου....από το 2006 που σε διέγνωσαν έπρεπε να πηγαίνεις συστηματικά στους γιατρούς που σιχαινόσουν....

Πάλεψες, υπέφερες...η μοίρα σου είχε δύσκολο χαρτί.

"Να προσέχεις με τα λεφτά" ...η μεγάλη έγνοια σου...

"Πώς έβγαλα ένα τόσο περίεργο παιδί; Γιατί είσαι έτσι;" Η μεγάλη λόξα σου...να την προβάλλεις όλη πάνω μου.

Αχ μπαμπά μου, πάλευες με την επίγνωση και τη λήθη.

Μα έφαγες, ναι, έφαγες, σε έκαναν βόλτα, σε έτριψαν, σε έλουσαν δύο φορές....μου έλεγες πάντα "κοιμήθηκα καλά"...εκτός κι αν δεν θυμόσουν...και την ημέρα εκείνη....

την ημέρα εκείνη δεν ήθελες να φας "Θα έρθουν να με πάρουν οι κόρες μου"...

Μετά το ξανασκέφτηκες "παπάρα...για να δούμε"....έφαγες...

Άκουσες την κλασική μουσική......ρώτησες που θα σε πάνε και σου είπανε ψέματα,

στον άγιο λουκά - αναρωτιέμαι πότε θα με συγχωρήσω που δέχθηκα να πάρουμε το ΕΚΑΒ, ίσως όμως έφτασαν πιο γρήγορα...-

Μπορεί και να το διάλεξες πατέρα...να αφέθηκες να βυθιστείς, μια τελευταία πνοούλα, μια τελευταία ανασούλα....ένα αααχχχ πιο μακρόσυρτο, και μετά η λύτρωση.

Είναι σίγουρη, δεν θα σου άρεσε η ιδέα του νοσοκομείου.....

Γεράκο μου, έπρεπε να σε είχα φιλήσει πιο πολύ, κι ας με μάλωνες. 

13.3.19

Δεν είμαστε μόνο εμείς,

είμαστε εμείς και οι νεκροί μας. 
Είμαι στην Καλαμάτα και σε σκέφτομαι,

μα η καρδιά σου δεν χτυπάει πια πάνω στη γη,

όμως έχω στον υπολογιστή μου ανοιχτό ένα παράθυρο

με τη σελίδα που αναφέρει το όνομα και το βιλβίο σου : η δασική ιδιοκτησία.

Οι λέξεις που κάποτε έγραψες αιωρούνται στο χώρο,

διαρρηγνύουν για λίγο το φάσμα του χρόνου,

ακουμπούν ένα χάδι στο πρόσωπο και στα μαλλιά μου.

Το ίχνος σου αχνοφαίνεται ακόμα στη στρατόσφαιρα.

Άραγε τα άστρα σε αποχαιρετούν όπως εγώ;

Η ανατολή σου χαμογελάει για καλημέρα;

Είμαι στην Καλαμάτα και σε σκέφτομαι,

για λίγο συναντιόμαστε και πάλι στην πλαζ, στην Αρετσού,

δέκα χρονών με τις κοτσίδες μου πάνω στη μπαλαρίνα του λούνα παρκ,

το κάθισμά της ανεβοκατεβαίνει,

εσύ με κοιτάς από κάτω με τα άσπρα μαλλιά σου να ξεχωρίζουν,

μοιάζεις με αλλόκοσμο επιστήμονα,

κι εγώ σε αγαπώ απεγνωσμένα.

Είμαι στην Καλαμάτα και σε σκέφτομαι,

και η καρδιά μου χτυπάει ακόμα,

και η καρδιά σου χτυπάει ακόμα

στη ζεστή φλέβα της γης. 

12.3.19

Μοναξιά είναι το κομμάτι σου που μένει ακοίταχτο.

11.3.19

Πόσο ανίκανη είσαι
να στηρίξεις τη νέα προσπάθεια κάποιου,
αντί να παραπονιέσαι ότι νιώθεις σαν να του μαθαίνεις ξανά,
πόσο κλειστό σύστημα σκέψης,
τόσο που η ελαφρότητα ή η χαζομάρα να φαντάζουν ευτύχημα...
Όλα τα λέμε πια για πλάκα,
λίγο αστεία λίγο σοβαρά,
όλα πια κάπου εκεί στο ενδιάμεσο και στο μέτριο,
μια μετριότητα θα είναι η στιγμή της ζωής μας,
μια απρόσεκτη στιγμή,
γεμάτη βαμβάκι στα αυτιά
γεμάτη απάθεια.

Αποφάσισα όμως να αφήσω στην άκρη τα ανέμελα χαχανίσματά μας,
γιατί πιστεύω πως από πίσω τους κρύβεται μια κάποια αλήθεια,
η πεζότητα μιας ύπαρξης,
το νωθρό χαμόγελο,
η απουσία της ενέργειας αυτού που πράγματι ανασαίνει,
και δεν επιβιώνει απλώς,
εγκλωβισμένο μέσα στις φοβίες,
τις αδυναμίες του,
τις βολικές σιωπές του.

Αχάριστη και λίγη.
Ναι, λίγα αυτά που δίνεις.
Στο τέλος κρίνονται όλα, όταν κανείς νιώθει τη μέγιστη ασφάλεια.
Μα πλέον τα περιμένω όλα από τον καθένα,
αφού έχω πολύ καιρό που έμαθα τα παιχνίδια της δικαιοσύνης πάνω στους ανθρώπους.

Έτσι κι εγώ θα πορευτώ,
με την αλήθεια μου σίγουρα στο χέρι,
με εσένα σίγουρα, όχι.

10.3.19

Συχνά αναρωτιέσαι, είναι δυνατόν να πλανήθηκα τόσο;
Είναι το δικό μου είδωλο αυτό,
ή μήπως κάποιου άλλου;

Κοιτάς

στον καθρέπτη και σκέφτεσαι,
αν είσαι πιστός, 
 αν έκανες τη σωστή διαδρομή, 
εάν γίνεσαι όλο και πιο πολύ ο εαυτός σου, 
ή μήπως κάθε μέρα απομακρύνεσαι από αυτόν..






7.3.19

Να μην έχουμε συμφιλιωθεί εμείς οι δύο;
Υπάρχει κάτι χειρότερο από αυτό αγαπημένε μου μπαμπά;
Γιατί ήταν όλο μια αναμέτρηση;
Κάθε μου πλησίασμα ποτέ δεν είχε γαλήνη.
Πάντα φόβο, πάντα προστασία, πάντα να νιώθω ότι δεν εγκρίνεις.. Μα κοίτα τι χάσαμε..
Εντάξει, όμορφες στιγμές εδώ κι εκεί υπήρχαν. Αγάπη στην καρδιά υπήρχε, μα..
Μα έλειπε αυτή η ειρήνη μεταξύ μας,
αυτή η ησυχία, η αποδοχή.
Αχ λάθη λάθη, που κάνουμε εμείς οι άνθρωποι..
Χάνουμε το πιο ουσιαστικό, την επαφή.
Οι άνθρωποι με τη μεγάλη πληγή, δεν αντέχουν πολλή επαφή.
Οι άνθρωποι με το μεγάλο εγωισμό επίσης..
Αχ εγωιστή γίγαντα των παιδικών μου χρόνων, άραγε, την ψυχή μου, τη διάβασες ποτέ;

3.3.19

Χθες...

Χθες η βόλτα στο κέντρο της Αθήνας ήταν όμορφη. Τα στενάκια κάτω από την πλατεία Συντάγματατος, Μητροπόλεως, Νίκης, Απόλλωνος (το ξενοδοχείο Όμηρος που προτιμούσες για τη διαμονή σου, θυμάσαι μπαμπα;)..μου ασκούν ιδιαίτερη γοητεία. Βρίθουν από κίνηση και ζωή.
Αρχικά καθίσαμε με τη Ζήνα μου στο καφέ του PUBLIC και είχαμε θέα το Σύνταγμα. Ξέρω ότι μια κάποια πολυτέλεια της αρέσει. Πόσο κοντά μου τη νιώθω τελευταία.
Άκουγε με προσοχή το γραπτό της μαμάς που της διάβαζα. Αχ η Ζήνα μου με την εύθραστη ψυχή (μα δεν το ξέρει...) Ανυπομονώ να ξεκινήσει ψυχοθεραπεία, έχει πολλά να ανακαλύψει.
Χθες για πρώτη φορά το ξύπνημά μου ήταν καλό. Δεν σηκώθηκα από το χάραμα με ένα βάρος στο στομάχι και ένα άγχος να με σιγοκαίει.
Συνηθίζω... Ο χρόνος βοηθάει.
Μα στην πραγματικότητα έχω από καιρό μεγαλώσει. Σωστά Ζήνα μου;
Μετά συνάντησα το Φώτη. Πάντα μου ασκεί γοητεία η αφήγησή του, έχει ένα χάρισμα, αυτό της σιγανής και καθαρής αναλυτικής σε βάθος σκέψης... Διάβασα κάποια κόμικ του για την ATHENS VOICE και ανταποκρίνονται σε όσα βλέπω πάνω του όταν μιλάμε: αγάπη για την ιστορία, ξεχωριστή ματιά, προσοχή στις μικρές λεπτομέρειες που υφαίνουν τον ιστό των πραγμάτων και αποκαλύπτουν μέρος της αλήθειας.
Πέρασε στη σχολή δημόσιας διοίκησης, ένα παλιό δικό μου όνειρο. 
Άραγε, αν είχα ακολουθήσει την επιθυμία μου να περάσω σε αυτή τη σχολή, πόσο διαφορετική θα ήταν τώρα η ζωή μου;
Ξέρω ότι πάλι θα είχα έρθει Αθήνα...Μα ίσως δεν είχα γνωρίσει τη Δέσποινα. Ίσως και πάλι να την είχα γνωρίσει.
Πέρασε όμορφα η ώρα με τον Φώτη, θυμάται με λεπτομέρεια οτιδήποτε του έχω ποτέ πει. Με εκπλήσσει αυτό, και λίγο με τρομάζει.
Νιώθω σχετικά αμελής μπροστά του.
Πληθαίνουν άραγε οι φίλοι μου στην Αθήνα;
Νιώθω τη νέα μέρα να ξεκινά. Πρώτα θα δουλέψω, τώρα το πρωί, αργότερα θα σερφάρω και μετά το βράδυ θέατρο του Ίψεν: ένας εχθρός του λαού. Εδώ στη Μαυρομιχάλη με τη Γεωργία και την Ελένη.
Πρώτη φορά θα δω θέατρο τόσο κοντά στο σπίτι μου.
Πόσο με γοητεύει η Αθήνα με τη μεγάλη ζεστή αγκαλιά της, όλο βιβλία και στενάκια και θέατρα και ομιλίες και ομάδες και δραστηριότητες και διαλέξεις...Σαν ένα μεγάλο ταξίδι εξερεύνησης. 

1.3.19

Γιατί ποτέ;

Γιατί δεν σε πήγα μια βόλτα μέχρι τη θάλασσα;

ή μέχρι το σπίτι στο Χορτιάτη;

Απλά να το δεις...

Γιατί σε έβλεπα τότε, στα γενέθλιά σου, να κάνεις μια ολάκερη επανάσταση,

και δεν λύγισε η καρδιά μου να ακούσει τη δική σου;

Γιατί; Πες μου γιατί...

Γιατί δεν κατάλαβα, όταν μου είπες δεν θα προλάβεις;

Γιατί έχανα το σφυγμό της ευαισθησίας σου;

Γιατί θύμωσα τόσο πολύ με τα σπίτια, τα χρήματα που ήθελες να τα διαχειριστείς..;

Αχ πόσο δεν ήθελες να συνεννοηθείς μαζί μου...

Αχ πόσο μια ζωή μου έφτυνες την αμφισβήτηση στα μούτρα...

και με την πρώτη έλεγες λόγια πικρά..

Μας κατηγόρησες οτι στη διώχνουμε...

Με κατηγόρησες ότι κάνω ότι να ναι στη διαχείριση,

ενώ η αδερφή μου, έβλεπε πιο καθαρά εκείνη ώρες ώρες,

άσε να έχει πάντα πάνω του λίγα χρήματα, μου είπε,

ή ντρέπεται ή δεν μπορεί ή να τον πάνε τώρα στον άγιο λουκά, τί κάθονται;

ώρες ώρες την κοιτούσα με το στόμα ανοιχτό...

Συγνώμη. Συγνώμη που ο εγωισμός και ο παρορμητισμός μου έμπαιναν πιο πάνω από το να ικανοποιήσω μια τόσο πολύτιμη ανάγκη σου...

Λυπάμαι πατέρα.

Δακρύζω μα τώρα είναι μάλλον αργά; 

25.2.19

Λέξεις...

Δεν μπορώ να δω πού θα καταλήξει η ζωή σου...

Γιατί έβγαλα ένα τόσο περίεργο παιδί;

Έχω σκεφτεί μια ωραία πρόταση για τη ζωή σου, θα σε πάρω αύριο να στην πω...

21.2.19

Πως...

Πώς ο θάνατος μπορεί να είναι ευλογία;
Αποκατάσταση αδικίας;
Αίσθηση ότι οι νεκροί σου σε φροντίζουν;
Αίσθηση ότι ελευθερωμένοι από το στενό κοστούμι της σάρκας
αναθεωρούν όλα όσα έπραξαν και σκέφτηκαν;
Πριν αναχωρήσουν για το μεγάλο ταξίδι...
Σε κάποιες κουλτούρες ο θάνατος είναι γιορτή.
Όταν είναι στο σωστό τόπο και χρόνο...
Όλα αποδομήθηκαν την τελευταία εβδομάδα και όλα έγιναν όπως έπρεπε να γίνουν.
Μέσα από το θάνατό σου πνοή δημιουργίας.
Δίαυλος για να βρω επαφή με τη μητέρα μου, τη χαμένη μου εκείνη.
Που ήσασταν, που βρίσκομαι.
Μεγάλο και πλούσιο το κληροδότημα,
αντίθετο στις ζωντανές δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε.
Συναντηθήκαμε.
Μετά το θάνατο μέσα μου σε φέρω.
Η δύναμή σου ενώθηκε με τη δική μου.
Πνευματική διαύγεια.
Αισθαντική διαύγεια η μητέρα μου.
Παλμός της γης που με καλεί.
Μου λες να καρφιτσώσω το παρόν.
Με συβμουλέυεις έτσι ελεύθερος και ηλιόλουστος που είσαι.
Έχω την έμπνευση για ένα έργο.
Θα είναι έργο ομαδικό δικό μας.
Η ενέργεια δεν χάνεται ποτέ.
Οι νεκροί μας μας συντροφεύουν.
Και η αδικία αποκαθίσταται.
Υπάρχει ναι, μια τάξη των πραγμάτων ιερή.
Ο θάνατος έχει ιερότητα, αξίζει όλο το σεβασμό μας.
Είναι το πέρασμα σε κάτι πιο ολόκληρο.
Είναι μια φωτεινή στιγμή.
Σκοτεινά γυαλιά της κουλτούρας, του φόβου, της θρησκείας,
δεν μπορείτε να μας στερείτε τις στιγμές μας.
Σε νιώθω και σε ευχαριστώ.
Ξέρω πόσο στοργικά με αγγίζεις.
Στοργικά και προσεκτικά.
Τώρα μπορώ να αγκαλιάσω όλο μου το πένθος.
Τώρα μπορώ να σας έχω και τους δύο ολόκληρους μέσα μου.
Καλό σου ταξίδι πατέρα!
Πέτα!
Σαν πουλί!
Σαν απαλή ψυχή!
Πέτα γεμάτος πεθυμιές και ομορφιά και περηφάνια.
Ψηλά, προς την Ήλιο. 

20.2.19

Κάθε πρωί...

Ξυπνώ με τη σκέψη σου...

Μνήμες, επιθυμίες, αναμνήσεις...αν ήσουν αλλιώς;
Αν ήμουν αλλιώς;
Αν όλα γίνονταν λίγο αλλιώς;
Να μεγαλώναμε λέει χωρίς αυτή την πονετική αίσθηση εγκατάλειψης....
Να μου έλεγες μπράβο! Ελένη μπορείς!
Να με ρωτούσες πιο πολλά πράγματα για εμένα.
Να μοιραζόσουν πιο πολλά πράγματα για εσένα.
Όταν κάποιος χάνεται, καταλαβαίνεις πόσο τον είχες
και ποια κομμάτια του δεν είχες ποτέ - και άρα τί δεν έχασες...

'Ηταν πολλά τα κομμάτια πατέρα...

Ανεξίτηλες οι στιγμές της τελευταίας μας εβδομάδας..

Κατά λάθος με πήρες με την κάμερα...είδες το πρόσωπό μου..

Είπες "το πρόσωπό σου..." με θαυμασμό και ανακούφιση και ικανοποίηση.
Με καλούσες, μας καλούσες συνεχώς...
Σου είπα ότι έχω το στομάχι μου, σου έδειξα τον φιδέ που έτρωγα εκείνη την ώρα...
Και ναι, την επόμενη μέρα θυμήθηκες, να με ρωτήσεις πώς είμαι..
Πώς είναι το στομάχι σου;
Με ξάφνιασες...και μετά "Έχω να σου κάνω μια πρόταση για τη ζωή σου..! Θα στην πω αύριο!"
Όλος χαρά, σαν να βρήκες τη λύση ενός παράξενου αινίγματος.
Και πιο μετά ο βήχας σου...μην ήταν η εισρόφηση των τροφών που σε πήρε μακριά;
Όπως και να έχει, αυτά τα λόγια της Άννας μου απαλύνουν τον πόνο..

"Μου είχε πει πολύ γλυκά, δεν είναι ο θάνατος που σε πειράζει, αλλά ο εκφυλισμός του ανθρώπου, ο θάνατος είναι η λύτρωση και δεν σου μένει αυτός, αλλά η πορεία που έκανες μέχρι αυτόν"

Αχ μνήμες, μνήμες κυρίως γλυκές.

"Άλλαξες γυναίκα; Όχι, Άλλαξες δουλειά; Όχι. Άλλαξες σπίτι; Όχι..Ε τότε πως να μην πάθεις καρδιά...." Ήσουν ένας bon viveur. Απορροφημένος από τον εαυτό σου, δινόσουν στην απόλαυση, σωτήριο το χαρτί σου αυτό.

Να κρατάς καλά μέσα σου το νόημα της αξιοπρέπειας...

Ελένη και Ελύτης συνδέονται με τον Ήλιο και την Ελευθερία...η ωραιότερη αφιέρωση που μου έκανες ποτέ σου. Πρέπει αυτό το βιβλίο να το βρω..

Το τραγούδι που λέγαμε και οι τρεις για τα κύματα που αρμενίζουν όταν πηγαίναμε στον Αρμενιστή, έρημοι μετά τη μαμά...Η γλυκιά σου παραμυθία.

Στη ζωή πρέπει να κάνεις υπέρβαση του ευατού.
Να ξέρεις την τέχνη της επιβίωσης.
Δεν υπάρχει θεός, μόνο ο άνθρωπος.
Αχ το γραγρού και οι καυτερές πιπεριές...
Το βουνό που μας πήγαινες...Σειχ-Σου.
Είστε σαν δύο πέτρες δίπλα στη θάλασσα που συνομιλούν...
Οι ρακέτες που παίξαμε.
Το πόσο σου άρεζε όταν έτρωγα κάτι καλό και κουνούσα το χέρι..
έτσι έκανε και η Ρίτσα! Μου έλεγες..
Το πόσο σου άρεζε όταν άρχιζα το "κακομοίρη μου!"
Το επαναλάμβανες με την τσαχπινιά σου όλη....
Πόσο γελούσαμε, μικρά, κοφτά λογάκια, με το δικό μας ιδιαίτερο χιούμορ.
Με έπιανες και σε έπιανα πατέρα.
Η παγώνα που τρόγαμε το ψαράκι μας και η βόλτα στη θάλασσα μετά.
Να θαυμάζετε την ομορφιά, κοιτάξτε το ηλιοβασίλεμα! Έλεγες με κάποια ανεξήγητη οργή, λες και παραλείπαμε να κάνουμε το αυτονόητο...
Μα μέσα μου σαν παιδί έψαχνα τον τρόπο να σου πω ότι ήταν αυτό που έκανα ήδη και εσύ το αγνοούσες...
Αχ αγάπη μου γλυκιά, έτσι σε ηρεμούσα την τελευταία σου εβδομάδα...Κάνε νανάκια αγάπη μου, σε αγαπάω...άκουγα μετά μια ανάσα ανακούφισης...

Πόσο πολύ σε αγάπησα, άραγε θα το μάθεις;
Σε νιώθω διαρκώς δίπλα μου...
ένα κομμάτι μου εγωιστικό θα ήθελε να σου πει, μείνε.
Μα θέλω να ζεις γαλήνια εκεί πέρα από τους γαλαξίες,
μέσα σε ένα παράδεισο με το πιο πράσινο χρώμα που έχεις δει ποτέ σου...
Να γελάς έτσι όπως σε θυμάμαι σε μια φωτογραφία δίπλα στη γκλίτσα σου..
Με κλειστά μάτια, απαλό πρόσωπο, στραμμένο προς τον ουρανό.

Ξεκουράσου πατέρα, πάλεψες με τους άλλους, με τον εαυτό σου, γέμισες βάσανα, αφέσου και ξεκουράσου τώρα...


18.2.19

Θέλω να σε έχω μέσα μου...

όχι ακριβώς εσένα μα την ελεύθερη εκδοχή της ψυχής σου...
Και μαζί τις δυνάμεις μας να ενώσουμε,
πατέρας και κόρη,
και πέρα από τα δεσμά να φτάσουμε.

Να μου δώσεις μια πνοή αγάπης
για τη γνώση
την ιστορία
την αρχαιολογία
τις αποχρώσεις του φωτός
τη φύση
τη θάλασσα
το ταξίδι
τους δρόμους που θα διανύσω
το μέρος που θα ζήσω
το ξύπνημα δίπλα στη φύση
τον ανοιχτό ουρανό
τον ιστορικό τουρισμό
την οικολογία
τη σοφία
την αιχμηρή κριτική
την πολιτική ματιά
την ενεργητική στάση

Πόσο πλούτο μου αφήνεις πατέρα...

Η αγάπη ένα μεγάλο καταφύγιο.

Ίπτασαι ψηλά, κοντά στον Ήλιο και την Ελευθερία,
το νιώθω. 
Το να είμαστε πρωτίστως επικριτικοί απέναντι στους άλλους
μας κρατάει καλά μακριά τους.

Τα συρματοπλέγματά μας τα φτιάχνουμε με όλες τις δυνάμεις
του μυαλού μας,
με κάθε πληγή του είναι μας. 

17.2.19

Λυπάμαι...

Λυπάμαι βαθειά,
τόσο που ξυπνάω τη νύχτα ή νωρίς το πρωί από εφιάλτες.
Η συνείδησή μου προσπαθεί να βάλει τάξη σε άναρχα
και σκληρά υπαρξιακά δεδομένα.
Η ανάγκη του εγώ μου να ασκήσει έλεγχο πάνω στην κατάσταση
μαίνεται ανεξέλεγκτη,
σαν μια μεγάλη φωτιά που καταπίνει μάτια, χέρια, πόδια
και ήσυχα βράδια.
Και όμως μετά από πολύ σκάψιμο
με τα νύχια της ψυχικής μου έντασης
και της ανάγκης μου για το ποτό της αλήθειας,
φτάνω σε ένα σημείο απάνεμο,
και για λίγο ξεκουράζομαι.

Λυπάμαι βαθιά,
μα δεν μπορώ να σε απαλλάξω από το βάρος της πραγματικότητας,
από το βάρος της συνειδητοποίησης ότι κανένας δεν ήταν εκεί.
Δεν είμαι κανένας θεός,
άνθρωπος είμαι με ατέλειες και
τη θνητότητα να με περιμένει στο τέλος κάθε δρόμου.
Λυπάμαι μα δεν είχα την άνεση να διαταράξω την εύθραυστη
ψυχική ισορροπία μιας αδερφής μου ήρθε να σε δει νωρίς το πρωί,
απαιτώντας (εγώ στη θέση του εγώ της) και άλλα από όσα ήδη έκανε.
Δεν είχα τη διάθεση να ακούσω το μολυσματικό απόηχο της
γυναίκας σου αν της ζητούσα να έρθει να σε δει
γιατί δεν σε άκουσα καλά εκείνη τη μέρα.
Είχα παραιτηθεί από κάθε προσπάθεια να προσπαθώ να συνεννοηθώ μαζί της.
Μαζί τους.
Κι εσύ; Κι εσύ είχες παραιτηθεί από τη σχέση μαζί τους και μαζί μου,
ενδεχομένως όχι από αμέλεια αλλά από ανημποριά.
Μα λοιπόν η πραγματικότητα όλων αυτών είναι
ότι δεν μπορούσες παρά να βήχεις μόνος στο κενό.
Κανένας δεν δύναται να μας απαλλάξει από τις συνέπειες της μοίρας.

Είναι άδικο.
Άδικο να με κολλάω στον τοίχο και να βασανίζομαι.
Αφέθηκα στον καθησυχασμό της γιατρού σου:
καλός κορεσμός και ακροαστικά, απύρετος,
δεν φέρει λοιπή ανησυχητική συμπτωματολογία,
δεν χρήζει μεταφοράς σε κλινική.
Αφέθηκα στην έγνοια που είχαν όταν έκανα την εισαγωγή να με ρωτήσουν
αν παρουσιαστεί ανάγκη σε ποια κλινική να τον μεταφέρουνε.
Αφέθηκα στο να σε φροντίσουν,
γιατί ένα κομμάτι μου είχε πολύ κουραστεί.
Τα αρνητικά σχόλιά σου για τις γυναίκες που βρήκαμε,
το μόνιμο παράπονό σου,
τα ανησυχητικά σου λόγια για τη Μαρίνα.
Και εάν γυρίζαμε σπίτι και πάλι υπέφερες;


Αχ πατέρα.

12.2.19

Grand finale

Ήτανε μια πολύ ωραία μουσική, Μπετόβεν ή Μπαχ...
Και μου λέει "και εσένα σου αρέσει;"
"Και εμένα".

8.2.19

Μια μέρα...

Μια μέρα χειμωνιάτικη
και βροχερή θα χωριστούνε
για πάντα οι δρόμοι μας
συνοδοιπόρε μου στη ζωή
υπήρξες το κανάλι του φωτός
και πηγή πόνου
Σε αγάπησα με τρόπο ιερό
Σταματάνε λοιπόν οι κοινές μας μέρες
οι κοινές μας κουβέντες
τα κοινά μας χνάρια πάνω στο σάλι της ύπαρξης
Θέλω να πιάσω το βλέμμα σου
μέσα σε μια γαλάζια ακινησία
Θέλω να πιάσω το χέρι σου και με αποστέργεις
Γιατί έσπειρες τα λόγια σου στους ανέμους και δεν ακούω τη φωνή σου;
Σε ευχαριστώ που αγάπησες τη μητέρα μου...
Σε ευχαριστώ που μου έμαθες τον Οδυσσέα ελύτη...
Σε ευχαριστώ που με έφερες στη ζωή...

Μακάρι να μπορούσα να σε κρατήσω κι άλλο...
μακάρι να άντεχες το χέρι να μου κρατήσεις...
Μακάρι να μπορούσα να σε φιλήσω για στερνή φορά...

Θα προλάβω, ναι, θα προλάβω..
Αυτή ήταν η τελευταία φράση που μου είπες "Δεν θα προλάβεις να έρθεις Θεσσαλονίκη.."

19.1.19

Όταν με παραδίδω,
όταν με παραμελώ,
όταν αφήνω να απορροφηθώ,
όταν χάνομαι στο αλλότριο,
όταν απορροφώμαι,
όταν με ξεχνώ,
όταν με φιμώνω..

Μετά δεν θα τρέχω,
να με βρω έξω από εμένα,
σε ένα "εσένα" που θα είναι πλάνη βολική,
μετά θα επιμένω,
να με θυμηθώ,
τους τρόπους,
τα κομμάτια μου,
να με ικανοποιώ,
τις επιθυμίες,
τις ανάγκες μου,
να με εξελίσσω...

Όσο βρίσκομαι κοντά στην Αλήθεια μου,
δεν έχω καμία πλάνη να φοβάμαι.

Ας είμαι λοιπόν παρούσα. 

2.1.19

Ομορφιά....

Η μεγάλη, η απέραντη ομορφιά...

Πες μου γιατί, έχω τόσες και τόσες και τόσες μνήμες από εσένα;

Μυρίζεις τα πάντα!

Χωριό, Πεντάλοφος....μαυρισμένα καυσόξυλα, κουτσομπολιό από τις γυναίκες της αυλής... αθωότητα παιδιού που παραμένει, εμφύλιο που μυρίζει αίμα, φόβο παιδικού οικοτροφείου, περηφάνια για αυτό που είσαι, αγάπη για τα δέντρα, τα ποτάμια και τα βουνά...

Πάντα η αγάπη σου αυτή για όλα με έπειθε, ιδίως για εκείνα που ποτέ δεν είπες.

Μυρίζεις ΑΠΘ και Θεσσαλονίκη και ΖΟΝΑΡ και καφετέριες και πάρτυ. Περήφανέ μου άνθρωπε, ανταγωνιζόσουν τις γυναίκες.... έτσι μου έλεγε η μάνα σου. Έβαλες κάποτε στο μάτι μια ανώτερής σου τάξης και αναρωτήθηκες εάν θα γυρνούσε ποτέ να κοιτάξει. Ο πρώτος σου γάμος ήταν λάθος, ποτέ δεν θα κατάφερνες καλά στα ζητήματα της καρδιάς.

Απέμεινες με ένα παιδί μέσα στην αμήχανη αγκαλιά σου. Δεν σου έτυχαν και λίγα... Προχώρησες μπροστά. Στον Όλυμπο γνώρισες τη μητέρα μου...άλλη πονεμένη ύπαρξη. Με καταγωγή από τη Μικρά Ασία. Ρίζες πολίτισσας, ψυχή απαλή και πασπαλισμένη με τα πιο γλυκά μπαχαρικά. Μάτια μαύρα σαν κάρβουνο, σε έδεσαν για πάντα.

Αργότερα μου είπες ότι σαν περνάς από το νεκροταφείο που πλέον κατοικούσε, φυλάς τρυφερά το πάνω μέρος της παλάμης σου και είναι κάθε φορά σαν να φιλάς εκείνη και να της λες, δεν ξέχασα ακόμα. Αυτές οι τρυφερές σχισμές της ψυχής σου με αιχμαλώτισαν. Προχώρησες μετά το χαμό της, μας φρόντισες όσο καλύτερα μπορούσες.

Πάλεψες για το περιαστικό δάσος... τα νομικά σε βάρυναν πολύ. Το χέρι σου αρρώστησε στην αρχή, σαν το δικό μου πατέρα... Μα κάποτε το πήρες απόφαση ότι η ζωή σου θα είναι να γράφεις, να γράφεις, να γράφεις. Και έπιασες τα χαλινάρια και έκανες ότι καλύτερο μπορούσες. Σε θαυμάζω γι αυτό. Πάλεψες ναι, να μην δοθεί σπιθαμή, να μην χτιστεί. Μας πήγαινες...μας έμαθες την κραυγή του ορειβάτη. Ήσουν τότε γεμάτος ονειρα, επιτυχία και όρεξη για ζωή.

Πρώτα μας παραδεισένια χρόνια! "ΕΧΕΧΕΧ ΜΩΡΕ" σε ακούω να μου φωνάζεις πίσω από τα δέντρα...Βουνίσιος αέρας, στεφάνι του Μαγιού και το απαλό φιλί που δίνεις στη μαμά. Προσπαθούσατε και καταφέρνατε να μας ποτίσετε αρκετή ευτυχία. Οι τέσσερίς μας Αρμενιστή, εμείς γυμνά στη θάλασσα.

Πλαζ στην Αρετσού. Σε κοιτάω από τη μπαλαρίνα. Αγαπώ τα άσπρα μαλλιά σου. Δεν θα ξεχάσω την αίσθηση που είχε εκείνο το κούνημα και πόσο σταθερό σημείο μου φαινόσουν εσύ όταν κοίταγα από πάνω.

Πάντα με έκανες να νιώθω ότι το κάθετι είναι λιγοστό και γι αυτό πολύτιμο. Ποτέ δεν ένιωθα ότι είχα αρκετά λεφτά για να ανέβω σε όλα τα παιχνίδια. Πλαζ, τσουρέκι, Αη- γιαννιού, κάθε χρόνο, επτά Γενάρη...Πλησιάζει πατέρα η γιορτή σου... Θυμάμαι τα κανάλια και εσάς να βουτάτε, γυμνοί και περήφανοι μες στο χειμώνα. Ο φίλος σου ο Τζίμης, η Ρούλα.... απλοί άνθρωποι, με αυτούς ρίζωνες καλύτερα. Ακόμα προσπαθώ να σου συγχωρήσω που πήγες κι άφησες στην πλαζ τον παλιό μου υπολογιστή. Με όλα τα γραπτά μου. Δεν τον ζήτησα ποτέ πίσω. Έτσι έκανα, σου χάριζα ψυχικές μου εκτάσεις χωρίς καλά καλά να το καταλαβαίνω.


Ωραίες κουβέντες που μου είπες...Στη ζωή δεν μπορούμε να έχουμε πάντα αυτό που θέλουμε (ενώ σου τραβούσα τα μαλλιά για να πιάσω το τηλεκοντρόλ, ήθελα να δω ένα παιδικό). Να ξέρεις την τέχνη της επιβίωσης. Να κάνεις υπέρβαση του εαυτού σου. Δεν υπάρχει καλός και κακός, ο καθένας το βλέπει από την πλευρά του. Δεν υπάρχει θεός, κοίτα τα μαμούνια πως γεννήθηκαν μέσα από τον τραχανά. Πιστεύω στον άνθρωπο. .. εάν τη χάσουμε θα είστε πολύ άτυχα (αυτό εκείνο το καλοκαίρι που χάσαμε τη μαμά. Χωρίς ποτέ να έχεις τα εργαλεία, προσπάθησες να μας προετοιμάσεις).

Θυμάμαι τις φορές που με χτύπησες από τα νεύρα σου, θυμάμαι πολλές αδύναμες στιγμές σου αφού χάθηκε η μαμά, μα κυρίως δεν ξεχνώ πως με την επόμενη γυναίκα σου κυλίστηκες στο λάκο της παθογένειας, της αρρώστιας. Έχανες λίγο λίγο εσένα. Σε έκανε πιο άσχημο αυτή η γυναίκα, ναι. Κι ας έπαιρνα συνήθως το μέρος της.

Πάντα κρεμόσουν από το φουστάνι της μητέρας σου και ο πατέρας σου ανησυχούσε για εσένα ότι θα τα κάνεις μαντάρα. θυμάσαι αλήθεια το Γραγρού? Ζεστή φασολάδα και ρυζόγαλο...και εκείνη η καυτερή πιπεριά που μου είπες να μην φοβάμαι να φάω. Βάλαμε ταυτόχρονα το κεφάλι μας κάτω από τη βρύση.

Θυμάσαι τότε που νόμισα ότι είχα την πρώτη μου περίοδο; ¨Ημασταν στον Πεντάλοφο άγαρμπε πατέρα μου....μου έφερες λουλούδια και μετά με μάλωσες αμέσως.

Μου είπες όπου ταξιδεύω να μελετώ από πριν την ιστορία του τόπου. Μου είπες να βγάλω κάρτα διαρκείας για το μέγαρο μουσικής και να ακούω Σοπέν. Μην νομίζεις πατέρα, τα άκουσα τα σ' αγαπώ σου, τα μάζεψα κάτω από το μαξιλάρι μου στην άκρη της νύχτας.

Εκείνος ο ρευματικός πυρετός πολύ αμφιβάλλω αν είχε καλά το πείσμα σου υπολογίσει... Μπορεί να σε έχει γονατίσει μα επιμένεις και έχεις το θαυμασμό μου γι αυτό.

Σε αγαπώ ώρες ώρες τόσο βαθιά που φοβάμαι τον αφανισμό μου με τον δικό σου.
Μα μετά λέω όχι, θα μπορέσω να είμαι ολόκληρη, η ζωή πάντα μας καλεί μπροστά.

Αχ πατέρα, πόσος θυμός στο τέλος, γιατί είχες συνηθίσει να μην σε παιδεύω μα έρπεπε να μεγαλώσω και να είμαι ο εαυτός μου. "Θέλει κότσια να κάνεις επανάσταση, δεν τα έχεις!" μου είπες άγρια κάποτε πάνω σε κάποια κυκλοθυμία σου. Αναρωτιέμαι πόσο καλά με ήξερες τότε...

Αγαπάς τον Ελύτη, τον ήλιο. Πάντα αυτό στην καρδιά μου κρατώ, και την ποίηση. Μας έδεσες πάνω σου με τα ποιήματα που έγραψες, λίγα μα αισθαντικά και λαμπερά σαν πολύτιμα πετράδια. Πριν λίγα χρόνια μου είπες ότι φαντάζεσαι εμένα και τη Δήμητρα σαν δύο πέτρες που βρέθηκαν δίπλα δίπλα στην θάλασσα και συνομιλάνε αιώνια. Δεν πρόλαβες μα ήθελες να γράψεις τη συνομιλία...Νομίζω ότι ποτέ δεν θα μπορέσω να σε ευχαριστήσω αρκετά για τις εικόνες που μου χάρισες. Χαράξαν ανεξήτιλα την ψυχή μου.


Σε αγαπώ μπαμπά και υποφέρω μαζί σου, μα προσπαθώ να κρατηθώ από τη ζωή, όπως έκανες κι εσύ, που δεν σου έτυχαν και λίγα, πάντα.


1.1.19

Συνεδρία...

Κοιτάς εκεί που δεν υπάρχει τίποτα...

μου είπε.

Και σαν να με ξύπνησε από ένα όνειρο που κράτησε 25 ολόκληρα χρόνια. 

Σήμερα...η πρώτη μέρα της Νέας Χρονιάς.

Σήμερα τιμήθηκαν όλες οι αναμονές μου...

Τόσα χρόνια αγαπώ και περιμένω...

Σε περιμένω ναι, να είσαι έτοιμη αγάπη μου... Να σταθείς όρθια και να μου πιάσεις το χέρι χωρίς να φοβάσαι... τη φλόγα μας, εμάς. Έχεις ένα υπέροχο μυαλό, μια ζεστή ποιητική ψυχή, η ευγλωττία σου που στάλα στάλα κατέκτησες μου ευφραίνει την ύπαρξη.

Σε περιμένω ναι, να δεις πόσο πολύτιμη ειναι η σχέση μας αδερφή μου....πόσο όλα είναι αλλιώτικα όταν δεν είμαστε εμείς εκεί, στο κέντρο του δικού μας κύκλου...πόσα πολλά σήκωσε η πλάτη μου τα τελευταία χρόνια... Ναι, σε περιμένω να μου πιάσεις το χέρι χωρίς να φοβάσαι..τη μεγάλη τρυφερή μας μοιρασιά.

Ελάτε, ναι, ελάτε αγάπες μου....ελάτε να πιάσουμε τα χέρια και να είμαστε με χαμόγελα εκτυφλωτικά σαν τον Ήλιο.

Ναι θεία μου, την άκουσα την ευχή σου, την έβαλα βαθειά μες στην καρδιά μου, να είμαι ευτυχισμένη ναι, ξέρω ότι το εννοείς και πια με δέχεσαι...

Και δεν μπορώ να μη βουρκώνω μπροστά σε αυτή την αργή εξημέρωση που προσφέρει στις ανρθώπινες καρδιές η αγάπη.... και δεν μπορώ να μην υμνώ το θαύμα της γέννησης κάθε καινούργιου πράγματος που μέσα μας ξημερώνει.. Η εξημέρωση και το ξημέρωμα, ας μην χάσουμε ποτέ σ' αυτά την πίστη μας, ακόμα κι αν κάποτε, αργούν.